Help, mijn werkgever buit mij uit!

Bij het lezen van deze titel denkt u wellicht dat uitbuiting in Nederland niet aan de orde is. Immers heeft Nederland een leger aan (Europese) wetten die de rechten van een werknemer beschermen. De praktijk laat echter iets anders zien: volgens een schatting van de International Labour Organization over het aantal slachtoffers van arbeidsuitbuiting in de Europese Unie zouden er in Nederland al zo’n 30.000 mensen hiermee te maken hebben. In deze blog vertel ik u alles wat u moet weten over arbeidsuitbuiting en wat u ertegen kunt doen.

Definitie.

Letterlijk genomen is arbeidsuitbuiting het bewust werven, vervoeren of overbrengen van een persoon door het gebruik van dwang met als doel deze persoon uit te buiten. Arbeidsuitbuiting valt onder mensenhandel. Het gaat om zulke slechte omstandigheden dat mensenrechten worden geschonden. Veelal gaat het hierbij om arbeidsmigranten: een kwetsbare groep mensen die hun rechten niet altijd kennen. Situaties waarin werknemers worden uitgebuit zijn vaak te herkennen. Sprake kan zijn van arbeidsuitbuiting wanneer werknemers:

–  Gevaarlijk en ongezond werk moeten verrichten;

–  Lange werkdagen moeten maken;

–  Zwart betaald worden of niet verzekerd zijn tegen arbeidsongevallen;

– Te weinig betaald krijgen, of niet uitbetaald krijgen;

– Steeds uitstel van betaling krijgen;

– Onder valse beloften naar Nederland worden gehaald;

– Slecht zijn gehuisvest of in een bedrijfspand wonen.

Falende arbeidsinspecties.

De inspectie SZW van het Nederlandse Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid brengt bezoeken bij bedrijven om te controleren of werkgevers hun personeel goed behandelen. Uit onderzoek is gebleken dat door een gebrek aan training van de inspecteurs en de hoge werkdruk er amper werk wordt gemaakt van meldingen over arbeidsuitbuiting. Naar voren is gekomen dat inspecteurs meldingen van arbeidsuitbuiting vaak laten liggen, omdat zij ervanuit gaan dat collega’s het niet zullen oppakken. Zo werden er in 2019 106 meldingen gedaan waarvan er slechts 4 tot een onderzoek hebben geleid. Wat ook niet meehelpt, is dat de inspectie vrijwel geen hulp en bescherming biedt aan slachtoffers. Zij werken daarom niet altijd mee aan het onderzoek: zij vrezen hun baan, huis of zorgverzekering kwijt te raken.

Strafbaarheid.

Arbeidsuitbuiting is in het Nederlandse Wetboek van Strafrecht strafbaar gesteld. Het kan ook zijn dat werknemers niet worden gedwongen, maar wel ernstig worden benadeeld. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake van zijn als de Wet Minimumloon of de Arbeidstijdenwet ernstig en structureel wordt overtreden. Zoals eerder vermeld, leiden weinig meldingen uiteindelijk ook tot een onderzoek. De inspectie geeft aan veel meldingen niet strafrechtelijk te kunnen behandelen omdat niet aan alle elementen van het wetsartikel mensenhandel wordt voldaan. Dwang en uitbuiting blijken voor de rechter vaak moeilijk te bewijzen. De inspectie legt daarom vaker een boete op. Helaas zijn deze boetes relatief laag waardoor de werkgever nauwelijks wordt gestraft en er geen verandering in de situatie komt. Volgens de Algemene Rekenkamer is daarom ‘’een sterk verbeterde aanpak nodig om het ‘veelkoppige monster’ dat arbeidsuitbuiting is, effectief te bestrijden en ernstig benadeelde werknemers beter te beschermen’’. Hoe dat precies vorm gaat krijgen, moet nog blijken.

De Brouwer Advocaten

Bent u of kent u iemand die slachtoffer is van arbeidsuitbuiting? Aarzel dan niet om contact op te nemen met ons. De juristen en advocaten van De Brouwer Advocaten zijn onder meer gespecialiseerd in strafrecht en arbeidsrecht. U kunt ons bereiken op 010 423 00 19 of via info@debrouweradvocaten.nl