In Nederland zijn werknemers, net als werkgevers, onderworpen aan bepaalde juridische verplichtingen met betrekking tot hun gedrag op de werkplek. Een van de vele kwesties in de arbeidsrechtpraktijk is werknemersaansprakelijkheid, wat verwijst naar de verantwoordelijkheid van werknemers voor schade die zij veroorzaken tijdens de uitoefening van hun werkzaamheden. In deze blog zullen we bespreken wanneer een werknemer aansprakelijk kan worden gesteld voor schade en welke juridische mechanismen in Nederland van toepassing zijn.
De werkgever en de werknemer: wie is aansprakelijk?
In Nederland geldt het beginsel van werkgeversaansprakelijkheid, wat betekent dat werkgevers in de regel aansprakelijk zijn voor de schade die werknemers tijdens hun werkzaamheden veroorzaken. Dit principe is vastgelegd in artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek. Werkgevers hebben de verplichting om te zorgen voor een veilige werkomgeving en dienen al het redelijke te verrichten om ongevallen en schade te voorkomen. Als een werknemer schade lijdt tijdens de uitoefening van zijn of haar werkzaamheden, kan de werkgever aansprakelijk worden gesteld voor deze schade, tenzij de werkgever kan aantonen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan.
Hoewel werkgevers in de regel aansprakelijk zijn, kunnen werknemers ook aansprakelijk worden gesteld voor schade die zij veroorzaken. Dit gebeurt echter in veel mindere mate en onder bepaalde voorwaarden.
Voorwaarden voor werknemersaansprakelijkheid
Om als werknemer aansprakelijk te worden gesteld voor schade, dient aan een aantal voorwaarden te worden voldaan. De belangrijkste voorwaarde is schade. Zonder schade kan er geen aansprakelijkheid worden gevestigd. Er moet daadwerkelijk schade zijn geleden door de werknemer als gevolg van het handelen of nalaten van de werknemer. Dit kan zowel materiële schade als immateriële schade (bijvoorbeeld letselschade of emotioneel leed) omvatten. Over de verschillende soorten schade leest u meer in onze blog over schade.
De geleden schade moet aan de werknemer kunnen worden toegerekend. Dit houdt in dat de schade moet zijn veroorzaakt door een handeling of nalatigheid van de werknemer. Kan de schade niet aan de werknemer worden toegerekend, is hij in beginsel niet aansprakelijk voor de geleden schade.
In Nederland geldt een hoge drempel voor het aannemen van werknemersaansprakelijkheid. Dit betekent dat er sprake dient te zijn van opzettelijk handelen of handelen met bewuste roekeloosheid aan de kant van de werknemer. De werknemer moet willens en wetens een risico hebben genomen of opzettelijk de schade hebben veroorzaakt. Gewone nalatigheid is doorgaans niet voldoende om de aansprakelijkheid van de werknemer aan te nemen.
Wanneer het opzettelijk of bewust roekeloos handelen van de werknemer en de schade vaststaan, moet er een causaal verband tussen het handelen en de schade worden vastgesteld. De schade moet direct voortvloeien uit het handelen van de werknemer. Overigens verdient het opmerking dat het gedrag van de werkgever in sommige gevallen ook van invloed kan zijn op de aansprakelijkheid van de werknemer. De aansprakelijkheid van de werknemer kan bijvoorbeeld worden verminderd, wanneer de werkgever hem heeft aangezet tot het handelen dat tot de schade heeft geleid.
Praktijkvoorbeelden
Laten we een paar praktijkvoorbeelden bekijken om de concepten rond werknemersaansprakelijkheid beter te begrijpen:
Voorbeeld 1.
Een timmerman laat zijn gereedschap rondslingeren op de bouwplaats. Vervolgens struikelt er een collega over dit gereedschap en breekt daarbij zijn been. De collega lijdt hierdoor schade. De timmerman kan aansprakelijk worden gesteld voor de schade die zijn collega heeft geleden. Hiervoor dient wel te worden aangetoond dat de timmerman bewust roekeloos heeft gehandeld (van opzet is hier geen sprake) door zijn gereedschap onzorgvuldig achter te laten. Ook moet worden aangetoond dat een causaal verband bestaat tussen het bewust roekeloos handelen en de beenbreuk van zijn collega.
Voorbeeld 2.
Een kantoorbediende glijdt uit in de gang van het kantoor. Hierbij kneust hij zijn pols en lijdt hij schade. De kantoorbediende gleed uit, omdat de vloed spekglad was vanwege een lekkende waterleiding. Hier speelt de vraag van werknemersaansprakelijkheid geen rol. Het gaat in dit geval om de werkgeversaansprakelijkheid. In dit geval is de werkgever in de regel aansprakelijk voor de schade, omdat hij verantwoordelijk is voor het onderhoud en de veiligheid van de werkplek, tenzij de werkgever kan aantonen dat hij zijn zorgplicht niet heeft geschonden.
Preventieve maatregelen voor werknemers
Werknemers moeten zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid om letsel en schade te voorkomen. Hiertoe kunnen zij enkele preventieve maatregelen nemen. Hierbij kan gedacht worden aan het volgen van de juiste veiligheidsvoorschriften en instructies van de werkgever, het waarschuwen van collega’s voor mogelijke gevaren op de werkplek en het zorgen voor een goede kennis van de taken die zij uitvoeren. Kortom dient u zorgvuldig te handelen en veiligheid op de werkplek prioriteit te geven
De Brouwer Advocaten
Werknemersaansprakelijkheid in Nederland is een complexe kwestie die zorgvuldig moet worden overwogen. Hoewel werkgevers in de regel aansprakelijk zijn voor schade die werknemers veroorzaken, kunnen werknemers onder bepaalde omstandigheden ook aansprakelijk worden gesteld. Het aantonen van werknemersaansprakelijkheid vereist het bewijs van opzet of bewuste roekeloosheid, een causaal verband tussen het gedrag van de werknemer en de schade, en daadwerkelijke schade. Het is daarom van belang voor zowel werkgevers als werknemers om zich bewust te zijn van hun verplichtingen en rechten met betrekking tot werknemersaansprakelijkheid. Heeft u hulp nodig bij een aansprakelijkheidsgeschil tussen werkgever en werknemer? Onze arbeidsrecht specialisten staan u graag bij! Als arbeidsrecht- of letselschade advocatenbureau kunt u bij ons terecht voor advies. Ons kantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 00 19 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kan je het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met je op.