Een scheiding brengt vaak veel emoties, vragen en onzekerheden met zich mee. Naast de persoonlijke gevolgen moeten er ook belangrijke juridische en financiële zaken worden geregeld. Een van de eerste vragen is daarom: kies je voor een gezamenlijke scheiding of een eenzijdige scheiding? En wat zijn de mogelijkheden als je (ex-)partner niet wil meewerken? In Nederland zijn beide procedures mogelijk.
Wat is een gezamenlijke scheiding?
Bij een gezamenlijke scheiding zijn beide partners het erover eens dat ze willen scheiden. Ze hebben voldoende overeenstemming bereikt over de belangrijkste afspraken en dienen samen een verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank. Dit heet in juridische termen een ‘gemeenschappelijk verzoek’. Beide partners ondertekenen hetzelfde verzoekschrift, dat vaak opgesteld door één advocaat die namens beiden optreedt. De advocaat zorgt er vervolgens voor dat het verzoekschrift en alle benodigde documenten bij de rechtbank worden ingediend.
In veel gevallen hebben de partners vooraf al afspraken gemaakt over verschillende onderwerpen, zoals:
- De verdeling van bezittingen, spaargeld en eventuele schulden.
- De woning en de bijbehorende hypotheek.
- Partneralimentatie en kinderalimentatie.
- De zorgverdeling en omgang met de kinderen.
Deze afspraken worden vastgelegd in een echtscheidingsconvenant. Zijn er minderjarige kinderen bij betrokken, dan is daarnaast een ouderschapsplan verplicht. Hierin wordt vastgelegd hoe de zorg- en opvoedingstaken na de scheiding worden verdeeld.
Wat is een eenzijdige scheiding?
Bij een eenzijdige scheiding dient één van de partners zelfstandig een verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank. Dit kan nodig zijn wanneer de andere partner niet wil scheiden, niet reageert of simpelweg niet bereikbaar is. Ook wanneer beide partijen het eens zijn over het beëindigen van het huwelijk, maar niet over de voorwaarden waaronder deze plaatsvindt, kan er sprake zijn van een eenzijdig verzoek.
In de praktijk komt het regelmatig voor dat beide partners willen scheiden, maar onenigheid hebben over kwesties zoals de verdeling van de woning of het vermogen, de hoogte van partner- of kinderalimentatie of de zorgregeling voor de kinderen.
Bij een eenzijdig verzoek heeft de andere partner de mogelijkheid om via een advocaat verweer te voeren. Beide partijen kunnen hun standpunten toelichten, waarna de rechter zo nodig een beslissing neemt over de geschilpunten.
Het kan hierbij langer duren voordat alle praktische zaken, zoals de verdeling van de woning of afwikkeling van pensioenaanspraken, zijn geregeld. Dat maakt deze route vaak intensiever dan een gezamenlijke scheiding.
Wat als je partner niet wil scheiden?
In Nederland is instemming van de andere partner niet vereist om te kunnen scheiden. Het Nederlandse recht kent geen verplichte ‘schuldvraag’ of noodzaak tot wederzijdse goedkeuring. De rechter kan een echtscheiding uitspreken wanneer het huwelijk duurzaam is ontwricht. Dit houdt in dat de relatie zodanig is verstoord dat voortzetting niet meer van de partners gevraagd kan worden. Een huwelijk kan dus niet tegen de wil van een van de partners in stand worden gehouden. Als de andere partner niet wil scheiden, niet reageert of zelfs onvindbaar is, kan de procedure gewoon doorgang vinden.
Gezamenlijk of eenzijdig scheiden: de belangrijkste verschillen
Gezamenlijk scheiden:
- Beide partners willen scheiden en kunnen gezamenlijk een verzoek indienen.
- Er is voldoende overeenstemming over de afspraken.
- Eén advocaat kan doorgaans beide partners begeleiden bij het gezamenlijke verzoek.
- De procedure is meestal sneller en goedkoper.
- Er is vaak minder behoefte aan een juridische strijd, waardoor de emotionele belasting lager kan zijn.
Eenzijdig scheiden:
- Eén partner dient zelfstandig het verzoek tot echtscheiding in.
- Er kan verweer worden gevoerd over de scheiding of de gevolgen ervan.
- Beide partners hebben doorgaans een eigen advocaat nodig wanneer hun belangen tegenover elkaar staan.
- De procedure kan langer duren en hogere kosten met zich meebrengen.
- De procedure kan emotioneel zwaarder kan zijn door de juridische strijd.
Voor- en nadelen van beide methoden
Bij een gezamenlijk verzoek tot echtscheiding is het grootste voordeel dat de procedure doorgaans sneller en goedkoper verloopt, omdat beide partners samen afspraken maken en meestal één advocaat kunnen inschakelen. Hierdoor ligt de controle over de afspraken grotendeels bij de partners zelf. Een nadeel is dat beide partners voldoende moeten samenwerken en overeenstemming moeten bereiken. Ontstaat er tijdens het proces onenigheid of voelt een van de partners zich onder druk gezet om akkoord te gaan, dan kan de procedure vertraging oplopen of alsnog overgaan in een eenzijdige scheiding.
Bij een eenzijdige scheiding is het belangrijkste voordeel dat de procedure kan doorgaan zonder volledige medewerking van de andere partner. Daarnaast kunnen geschilpunten aan de rechter worden voorgelegd wanneer de partners er samen niet uitkomen. Een nadeel is dat de procedure doorgaans langer duurt en hogere kosten met zich mee kan brengen, omdat beide partners meestal een eigen advocaat nodig hebben. Bovendien heeft een partner mogelijk minder invloed op de uiteindelijke afspraken wanneer de rechter hierover beslist.
Belangrijkste stappen in de procedure
Wie in Nederland wil scheiden, krijgt te maken met een aantal vaste stappen. Allereerst is het inschakelen van een advocaat verplicht, ongeacht of het om een gezamenlijk of eenzijdig verzoek gaat. Vervolgens wordt het verzoekschrift tot echtscheiding ingediend bij de rechtbank die bevoegd is om de zaak te behandelen.
Bij een gezamenlijk verzoek volgt, als alle afspraken op orde zijn, meestal relatief snel een uitspraak van de rechter. Bij een eenzijdig verzoek wordt de andere partner eerst officieel geïnformeerd, waarna deze de kans krijgt verweer te voeren, ook als deze partner eveneens wil scheiden maar het oneens is over de voorwaarden. Vervolgens kan een zitting volgen waarin de rechter knopen doorhakt over de openstaande geschilpunten.
Na de uitspraak van de rechter moet de echtscheiding worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar het huwelijk is gesloten. Pas na deze inschrijving is de scheiding officieel definitief.
Welke vorm van scheiden past bij jouw situatie?
De keuze tussen gezamenlijk of eenzijdig scheiden hangt af van de onderlinge verstandhouding en de mate waarin jullie afspraken kunnen maken. Zijn jullie het eens over de scheiding en de belangrijkste voorwaarden? Dan is een gezamenlijke scheiding vaak de meest efficiënte optie.
Lukt het niet om overeenstemming te bereiken over belangrijke zaken? Dan biedt een eenzijdige scheiding de mogelijkheid om de procedure voort te zetten.
Laat je tijdig juridisch adviseren om inzicht te krijgen in je rechten, verplichtingen en mogelijkheden. Met een goede voorbereiding en duidelijke afspraken kun je veel onzekerheid voorkomen en werken aan een zorgvuldige afwikkeling van de scheiding.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over gezamenlijk of eenzijdig scheiden? Onze familierechtadvocaten staan u graag bij en adviseren u over de mogelijkheden die bij uw situatie passen. U kunt onze advocaten in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 0019 of te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.