Na een scheiding houden veel ouders het gezamenlijk gezag over hun kinderen. Dat klinkt in theorie overzichtelijk, maar in de praktijk levert dit regelmatig spanningen op, zeker wanneer een van de ouders foto’s, video’s of persoonlijke verhalen over de kinderen deelt op sociale media, zonder daar iets over af te stemmen. Instagram, TikTok en Facebook zijn niet meer weg te denken uit het dagelijks leven, maar voor gescheiden ouders roept het gebruik ervan steeds vaker serieuze juridische vragen op. Wat zijn uw rechten in deze situatie? En wat kunt u doen als de andere ouder uw kind blijft plaatsen op sociale media?
Gezamenlijk gezag en sociale media
Wanneer ouders gezamenlijk het gezag over hun kind uitoefenen, zijn zij allebei verantwoordelijk voor de opvoeding en voor het nemen van belangrijke beslissingen. Dergelijke ingrijpende beslissingen moeten in principe in overleg met elkaar worden genomen. Of het plaatsen van foto’s of andere berichten over het kind op sociale media hier ook onder valt, is niet altijd eenduidig vast te stellen.
Het maakt daarbij verschil wat er precies wordt gedeeld. Een gewone verjaardagsfoto zal over het algemeen anders worden beoordeeld dan een bericht waarin persoonlijke of gevoelige informatie over het kind wordt besproken, zoals informatie over de gezondheid, schoolresultaten of het gedrag. Naarmate de inhoud persoonlijker of gevoeliger is, wordt het belangrijker dat beide ouders hierover vooraf met elkaar overleggen.
Daarbij moet steeds het belang van het kind vooropstaan. Het is immers belangrijk om rekening te houden met de mogelijke gevolgen die het online delen van informatie over een kind op korte én lange termijn kan hebben.
Wanneer is overleg eigenlijk verplicht?
De vraag of overleg verplicht is, hangt af van de aard van de gedeelde content. Als uitgangspunt geldt: hoe meer een publicatie de persoon of de privacy van het kind raakt, hoe groter de noodzaak om dit samen te beslissen.
Denk aan situaties zoals:
- foto’s waarop het kind herkenbaar in beeld is, inclusief locatiegegevens;
- berichten over ziekte, gedragsproblemen of schoolmoeilijkheden;
- video’s die zonder toestemming van het kind zijn gemaakt;
- content die het kind in een kwetsbare of onwaardig licht toont.
In al deze gevallen is er een serieus argument dat dit een ‘gewichtige’ beslissing betreft waarover de andere ouder mee moet kunnen praten.
Wat als er geen gezamenlijk gezag is?
Ook wanneer slechts één ouder het gezag over het kind heeft, kunnen er vragen ontstaan over het delen van foto’s en informatie op sociale media. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat de ouder zonder gezag tijdens een omgangsmoment foto’s van het kind maakt en deze vervolgens online plaatst, zonder dit vooraf met de andere ouder te bespreken.
Hoewel de ouder met gezag in deze situatie formeel de belangrijkste beslissingsbevoegdheid heeft, betekent dit niet dat de andere ouder zomaar alles over het kind online mag delen. Ook in dat geval moet rekening worden gehouden met de privacyrechten en de belangen van het kind. Deze kunnen aanleiding geven om bezwaar te maken tegen het plaatsen of verspreiden van bepaalde beelden of informatie.
Wat kunt u concreet doen?
Het inschakelen van de rechter hoeft niet direct de eerste stap te zijn. Het is in veel gevallen verstandig om eerst te proberen het probleem onderling op te lossen. Daarbij kunnen de volgende stappen worden doorlopen:
Stap 1 – Ga met elkaar in gesprek. Probeer eerst bespreekbaar te maken welke foto’s of berichten als ongewenst worden ervaren en waarom. Het is verstandig om dit schriftelijk te doen, bijvoorbeeld via e-mail of WhatsApp. Op die manier staat ook vast dat de andere ouder op de hoogte is gebracht van de bezwaren.
Stap 2 – Leg duidelijke afspraken vast in het ouderschapsplan. Ouders kunnen afspraken over het delen van foto’s en informatie op sociale media opnemen in het ouderschapsplan. Zo kan bijvoorbeeld worden afgesproken dat vooraf toestemming van beide ouders nodig is voordat foto’s of video’s van het kind online worden geplaatst. Ook kunnen afspraken worden gemaakt over welke informatie en beelden wel of niet gedeeld mogen worden.
Stap 3 – Schakel eventueel een mediator in. Wanneer ouders er samen niet uitkomen, kan mediation uitkomst bieden. Een onafhankelijke mediator helpt ouders om met elkaar in gesprek te blijven en gezamenlijk tot afspraken te komen, zonder dat direct een gerechtelijke procedure nodig is.
Stap 4 – Leg het geschil voor aan de rechter. Wanneer het niet lukt om op een andere manier tot een oplossing te komen, kan de gang naar de rechter een volgende stap zijn. Bij gezamenlijk gezag kan een verzoek op grond van artikel 1:253a BW worden ingediend. Dit kan met name relevant zijn wanneer het online delen van foto’s of informatie regelmatig tot conflicten leidt of wanneer de belangen en privacy van het kind hierdoor worden geschaad.
De stap naar de rechter
Wanneer ouders er onderling niet uitkomen en één van de ouders doorgaat met het plaatsen van foto’s of andere informatie over het kind zonder overleg, bestaat er de mogelijkheid om de rechter in te schakelen. Artikel 1:253a van het Burgerlijk Wetboek biedt ouders met gezamenlijk gezag de mogelijkheid om geschillen over de uitoefening van het gezag aan de rechtbank voor te leggen. De rechter neemt vervolgens een beslissing waarbij het belang van het kind vooropstaat.
In deze situatie kan aan de rechter worden gevraagd om duidelijkheid te geven over het plaatsen van foto’s en andere content van het kind op sociale media. Zo kan de rechter bepalen onder welke voorwaarden dit wel of niet is toegestaan. Daarnaast kan de rechtbank een meer algemene regeling vaststellen over de manier waarop ouders het gezag uitoefenen, bijvoorbeeld door afspraken te maken over het delen van informatie en beeldmateriaal van het kind.
Voordat de rechter een beslissing neemt, probeert hij eerst de ouders met elkaar tot overeenstemming te laten komen. Wanneer dit niet lukt, kan de rechter alsnog een beslissing nemen. Om ervoor te zorgen dat de gemaakte afspraken worden nageleefd, kan de rechter hieraan onder bepaalde voorwaarden een dwangsom verbinden. Op die manier kunnen de afspraken ook daadwerkelijk worden afgedwongen.
De Brouwer Advocaten
Twijfelt u of uw situatie zich leent voor een verzoek aan de rechtbank, of wilt u een sociale media-bepaling laten opstellen in uw ouderschapsplan? De advocaten van De Brouwer Advocaten staan voor u klaar. U kunt ons bereiken via 010 423 0019 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Ook kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.