Ongehuwd samenwonen is tegenwoordig heel gebruikelijk. Waar vroeger het huwelijk vaak het uitgangspunt was, kiezen veel stellen nu bewust voor meer vrijheid. Die vrijheid heeft echter ook een keerzijde. Juist bij een koopwoning kunnen de juridische en financiële gevolgen groot zijn als de relatie eindigt of één van de partners overlijdt.
Beperkte wettelijke bescherming
Voor gehuwden en geregistreerde partners is veel wettelijk geregeld, bijvoorbeeld als het gaat om investeringen in een woning. In bepaalde gevallen ontstaat er recht op vergoeding, waarbij zelfs rekening wordt gehouden met de waardestijging van het huis.
Voor ongehuwd samenwonenden geldt deze bescherming niet. Volgens de rechtspraak valt deze groep terug op het algemene vermogensrecht, dat veel minder is toegesneden op relaties. Dat betekent dat er meestal geen recht bestaat op een deel van de waardestijging van de woning. Soms kan een investering nog wel nominaal worden teruggevorderd, maar ook dat is geen vanzelfsprekendheid.
Dit wordt vooral problematisch wanneer de woning op naam van één partner staat. De andere partner kan dan, ondanks financiële bijdragen, juridisch met lege handen komen te staan als er niets is vastgelegd.
Hypotheek en financiële risico’s
Wanneer beide partners de hypotheek hebben ondertekend, zijn zij ieder volledig aansprakelijk voor de gehele schuld. Dat blijft ook zo als de relatie eindigt. In de praktijk kan dit betekenen dat één partner moet opdraaien voor de volledige lasten als de ander wegvalt.
Bij een gezamenlijke woning bestaat meestal recht op een deel van de overwaarde, maar ook een verplichting bij een restschuld. Anders ligt het wanneer de woning slechts op naam van één partner staat. In dat geval biedt een bijdrage aan hypotheeklasten of verbouwingen de andere partner lang niet altijd een juridisch afdwingbaar recht.
Daar komt bij dat mogelijke vorderingen vaak na vijf jaar verjaren. Veel mensen realiseren zich dat pas wanneer het te laat is.
Investeringen in de woning
Tijdens een relatie wordt er vaak gezamenlijk geïnvesteerd in de woning. Denk aan een verbouwing, een nieuwe keuken of energiebesparende maatregelen. Zolang de relatie goed is, levert dat zelden discussie op.
Bij een breuk verandert dat. Zonder duidelijke afspraken ontstaat al snel onenigheid over wie wat heeft betaald en of daar een vergoeding tegenover staat. In procedures blijkt vervolgens dat het lastig is om dit goed te bewijzen. Bankafschriften geven niet altijd het volledige beeld en bij contante betalingen wordt het nog ingewikkelder.
Rechters stellen hoge eisen aan bewijs. Alleen een overzicht van kosten of enkele betalingen is meestal niet voldoende om een vordering te onderbouwen.
Verjaring van vorderingen
Een belangrijk, maar vaak onderschat punt is de verjaring. Vorderingen tussen samenwoners verjaren in beginsel na vijf jaar vanaf het moment dat deze opeisbaar zijn. Anders dan bij gehuwden bestaat er geen verlengde bescherming.
Dit betekent dat rechten ongemerkt verloren kunnen gaan, zelfs als er op zichzelf een goede grond voor een vordering is. Alleen in uitzonderlijke situaties kan een beroep op verjaring worden gepasseerd.
Kinderen en gezag
Wanneer er kinderen worden geboren binnen een huwelijk of geregistreerd partnerschap, zijn beide ouders automatisch juridisch ouder en hebben zij gezamenlijk gezag. Bij ongehuwd samenwonenden ligt dat anders.
De moeder is van rechtswege de juridische ouder en heeft het gezag. De andere ouder moet het kind erkennen om juridisch ouder te worden en gezag te verkrijgen. In de praktijk wordt dit nog wel eens uitgesteld, wat later tot complicaties kan leiden, bijvoorbeeld bij een relatiebreuk.
Geen recht op partneralimentatie
Na het einde van een ongehuwde relatie bestaat er in principe geen recht op partneralimentatie. Dat kan grote gevolgen hebben, met name wanneer er sprake is van inkomensverschillen of als één partner minder is gaan werken tijdens de relatie.
Voor kinderalimentatie geldt dit niet. Die verplichting bestaat ongeacht de relatie tussen de ouders.
Overlijden en erfrecht
Ook bij overlijden is de positie van ongehuwd samenwonenden kwetsbaar. Zonder testament zijn partners geen erfgenamen van elkaar. Dat kan ertoe leiden dat de langstlevende partner geen aanspraak heeft op de woning en zelfs gedwongen kan worden deze te verlaten.
Zeker wanneer er kinderen of andere erfgenamen in beeld zijn, kunnen de gevolgen ingrijpend zijn.
De Brouwer Advocaten Rotterdam
Ongehuwd samenwonen met een koopwoning brengt meer juridische onzekerheid met zich mee dan veel mensen verwachten. Juist omdat de wet weinig automatisch regelt, is het belangrijk om zelf tijdig duidelijke afspraken te maken. Heeft u na het lezen van deze blog vragen over uit elkaar gaan als ongehuwd samenwonenden? Onze familierechtadvocaten staan u graag bij! U kunt onze advocaten in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 0019 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.