Je komt op kantoor, wordt gevraagd om een gesprek met je leidinggevende en ineens valt het woord dat niemand wilt horen: ontslag. Voor veel medewerkers is dat een nachtmerrie. Maar mag een werkgever je eigenlijk wel zomaar ontslaan? Het korte antwoord: nee, in Nederland gelden strikte regels en procedures. In deze blog leggen we uit wat jouw rechten zijn en welke stappen je kunt nemen als je in deze situatie terechtkomt.
Ontslag in Nederland: de hoofdregel
In Nederland geldt dat een werkgever een werknemer niet zomaar mag ontslaan. Een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd kan alleen worden beëindigd als daar een redelijke grond voor is en als de werkgever de juiste procedure volgt.
De wettelijke ontslaggronden staan in artikel 7:669 burgerlijk wetboek. Voorbeelden zijn:
- Bedrijfseconomische redenen (bijvoorbeeld reorganisatie);
- Langdurige arbeidsongeschiktheid (meer dan 2 jaar ziek);
- Disfunctioneren (als de werknemer zijn werk niet goed genoeg doet);
- Een verstoorde arbeidsverhouding ( de baas en de werknemer kunnen niet meer goed samenwerken);
- Verwijtbaar handelen door werknemer (de werknemer doet iets verkeerd wat zijn eigen schuld is;
- Andere in de wet genoemde gronden.
De werkgever moet bovendien aantonen dat herplaatsing van de werknemer binnen een redelijke termijn niet mogelijk is, tenzij er sprake is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten door de werknemer. Als de werkgever geen redelijke grond heeft of de procedure niet volgt, is het ontslag in beginsel ongeldig.
Ontslagroutes
Er zijn in Nederland twee officiële routes voor ontslag:
- Via het UWV
- Voor ontslag wegens bedrijfseconomische redenen of langdurige arbeidsongeschiktheid.
- Het UWV beoordeelt of de reden voldoende is onderbouwd.
- Via de kantonrechter
- Voor ontslag wegens persoonlijke redenen, zoals disfunctioneren, verwijtbaar handelen of een verstoorde arbeidsrelatie.
- De rechter kijkt of de reden voldoende is en of herplaatsing binnen een redelijke termijn mogelijk is.
Een werkgever mag dus niet zelf eenzijdig besluiten om een contract te beëindigen, tenzij er sprake is van ontslag op staande voet of een contract voor bepaald tijd die vanzelf afloopt.
Ontslag op staande voet
Een ontslag op staande voet kan zonder toestemming van UWV of rechter plaatsvinden, maar de eisen zijn streng:
- Er moet sprake zijn van een dringende reden (bijvoorbeeld diefstal, fraude, geweld)
- De werkgever moet die reden onmiddellijk meedelen aan de werknemer.
- Het ontslag moet direct worden gegeven na het incident.
De rechter toetst streng of aan alle formele en materiële eisen is voldaan. Voldoet de werkgever niet aan deze voorwaarden, dan kan het ontslag door de rechter worden vernietigd.
Vaststellingsovereenkomst
Een andere manier om de arbeidsovereenkomst te beëindigen is via een vaststellingsovereenkomst (beëindiging met wederzijds goedvinden, geregeld in artikel 7:670b BW).
Belangrijk:
- de werknemer moet vrijwillig instemmen.
- De werknemer heeft 14 dagen wettelijke bedenktijd om de overeenkomst zonder reden te ontbinden.
- In de overeenkomst moeten duidelijke afspraken staan over einddatum, doorbetaling van loon, uitbetaling van vakantiedagen en de transitievergoeding.
- De overeenkomst moet schriftelijk worden aangegaan.
- Om recht te houden op WW moet de overeenkomst zorgvuldig zijn geformuleerd.
Transitievergoeding
Volgens artikel 7:673 heeft een werknemer bij ontslag recht op een transitievergoeding, tenzij het ontslag het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werknemer.
De hoogte van de transitievergoeding is:
- 1/3e maandsalaris per gewerkt jaar, plus een evenredig deel van een jaar.
- Er geldt geen minimum aantal dienstjaren meer; ook bij kort dienstverband is er recht op.
- Voor het berekenen van de vergoeding tellen loon, vaste toeslagen en vaste ploegentoeslagen mee.
WW-uitkering
Na ontslag kan een werknemer in aanmerking komen voor een WW-uitkering. De belangrijkste voorwaarden volgens de Werkloosheidswet zijn:
- De werknemer is minimaal 5 uur per week of minstens de helft van zijn uren kwijt.
- Het ontslag is niet door eigen schuld veroorzaakt (bijvoorbeeld door zelf ontslag te nemen zonder dringende reden).
- De werknemer is beschikbaar voor werk en solliciteert actief.
- De werknemer voldoet aan de referentie eis (genoeg arbeidsverleden).
Een WW-uitkering moet uiterlijk 1 week na de laatste werkdag digitaal bij het UWV worden aangevraagd.
Ontslag aanvechten
Als een ontslag niet aan de wettelijke eisen voldoet, kan de werknemer naar de rechter stappen om ontslag te laten vernietigen of om een billijke vergoeding te eisen. Dat is een extra bedrag dat de werknemer kan krijgen van de baas, als de baas oneerlijk of fout heeft gehandeld bij het ontslag. Dat geldt bijvoorbeeld bij:
- Een onterecht ontslag op staande voet.
- Een ontslag zonder toestemming van UWV of rechter.
- Een ontslag zonder redelijke grond.
De werknemer moet dit binnen 2 maanden na het ontslag aan de rechter voorleggen.
Belang van juridisch advies
Het Nederlandse ontslagrecht is complex. Kleine fouten in de procedure kunnen grote gevolgen hebben voor je rechten op een transitievergoeding of een WW-uitkering. Daarom is het verstandig om altijd juridisch advies in te winnen voordat je een vaststellingsovereenkomst tekent of instemt met ontslag.
Conclusie
Op de vraag ontslagen? Mag dat wel zomaar? Is het antwoord duidelijk: nee. Een werkgever kan een werknemer niet willekeurig ontslaan. Er moet een wettelijke grond zijn en de juiste procedure moet worden gevolgd. Alleen bij ontslag op staande voet of bij een vaststellingsovereenkomst kan een arbeidsovereenkomst direct eindigen, maar ook dan gelden strikte voorwaarden.
De Brouwer Advocaten
Confronteert u zich met een situatie van ontslag op staande voet? Bent u ten onrechte op non-actief gesteld? Het is raadzaam om juridisch advies in te winnen. Onze gespecialiseerde arbeidsrechtadvocaten staan klaar om u te begeleiden. Aarzel niet om direct contact met ons advocatenkantoor in Rotterdam op te nemen. U kunt ons bereiken via telefoonnummer 010 423 00 19 of per e-mail naar info@debrouweradvocaten.nl. Ook kunt u het contactformulier op onze website invullen. We zullen zo spoedig mogelijk contact met u opnemen