Het rechtssysteem is gebaseerd op het principe dat iemand onschuldig is totdat het tegendeel is bewezen. Maar wat gebeurt er als u ten onrechte wordt vastgehouden of veroordeeld voor een strafbaar feit dat u niet heeft begaan? Gelukkig zijn er mechanismen om dergelijke onrechtvaardigheden recht te zetten en kunt u in veel gevallen aanspraak maken op schadevergoeding voor de geleden schade. In deze blog zal ik ingaan op de mogelijkheden voor schadevergoeding na onterechte vrijheidsbeneming.
Afronding van de strafzaak
Wanneer uw strafzaak niet eindigt in een veroordeling, bijvoorbeeld door middel van een vrijspraak, ontslag van alle rechtsvervolging, sepot, of niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie, heeft u de mogelijkheid om een verzoek tot schadevergoeding in te dienen. Hieronder bespreek ik de verschillende uitkomsten van het strafproces en hoe u schadevergoeding kunt aanvragen.
Vrijspraak
Wanneer de rechter niet wettig en overtuigend kan aantonen dat u het ten laste gelegde strafbare feit heeft begaan, zal u worden vrijgesproken. Dit betekent dat u onschuldig wordt bevonden en geen straf of strafblad krijgt. Het is belangrijk op te merken dat een vrijspraak geen bewijs van uw onschuld is, maar eerder het gebrek aan bewijs van schuld. Als u van alle feiten op de tenlastelegging wordt vrijgesproken, heeft u recht op schadevergoeding.
Ontslag van alle rechtsvervolging
Soms kan worden bewezen dat u het strafbare feit heeft gepleegd, maar bent u toch niet strafbaar omdat er sprake is van een strafuitsluitingsgrond, zoals noodweer of ontoerekeningsvatbaarheid. In deze gevallen heeft u eveneens recht op vergoeding van uw schade.
Sepot
Als het Openbaar Ministerie na onderzoek besluit om u niet verder te vervolgen, bijvoorbeeld vanwege onvoldoende bewijs in het dossier, wordt uw zaak geseponeerd. Dit betekent dat u niet langer als verdachte wordt beschouwd. In geval van sepot kunt u ook aanspraak maken op schadevergoeding.
Niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie
Een belangrijk aspect van schadevergoeding na een strafzaak is de situatie waarin het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk wordt verklaard. Dit betekent dat het Openbaar Ministerie niet langer bevoegd is om de strafzaak tegen u voort te zetten. Er zijn verschillende redenen waarom het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk kan worden verklaard, bijvoorbeeld verjaring of ernstige fouten in het opsporingsonderzoek.
Belangrijk om te weten: Geen schadevergoeding bij schuldigverklaring zonder strafoplegging
Het is ook essentieel om te begrijpen dat u geen recht op schadevergoeding heeft als u schuldig wordt verklaard maar er geen straf of maatregel wordt opgelegd door de rechter. Dit komt voor wanneer de rechter gebruikmaakt van het rechterlijk pardon zoals bepaald in artikel 9a van het Wetboek van Strafrecht. In deze gevallen wordt u schuldig bevonden maar krijgt u geen straf opgelegd, bijvoorbeeld vanwege verzachtende omstandigheden. Aangezien er geen straf of maatregel wordt opgelegd, wordt er over het algemeen geen schadevergoeding toegekend omdat u niet daadwerkelijk bent gestraft.
Hoe krijg ik nu mijn schade vergoed?
Er moet een verzoekschrift worden ingediend om schadevergoeding te verzoeken. U dient dit verzoekschrift binnen 3 maanden na het onherroepelijk worden van de uitspraak in te dienen. Bij een sepot dient u binnen 3 maanden na ontvangst van de sepotbeslissing een verzoekschrift in te dienen. Indien u buiten de termijn een verzoekschrift indient, bent u te laat en zal er geen schadevergoeding worden betaald. De rechtbank gaat bij de beoordeling van het verzoekschrift eerst controleren of uw strafzaak is geëindigd in vrijspraak, ontslag van alle rechtsvervolging, sepot of niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie. Artikel 533 van het Wetboek van Strafvordering bepaalt dat schade als gevolg van de ondergane inverzekeringstelling, klinische observatie of voorlopige hechtenis voor vergoeding in aanmerking komt. Dit betreft zowel materiële als immateriële schade. Bij materiële schade kunt u denken aan schade die u heeft geleden door loonderving en andere misgelopen inkomsten die het directe gevolg zijn van de vrijheidsbeneming.
Hoogte van vergoedingen
Voor de immateriële schade heeft het LOVS (Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht) een richtlijn opgesteld met forfaitaire vergoedingen: voor het verblijf in een politiecel ontvangt u per dag € 130,-; voor het verblijf in een huis van bewaring ontvangt u per dag € 100,-. Voor een hogere vergoeding ter compensatie van de immateriële schade is slechts ruimte bij zeer bijzondere omstandigheden, die met zich meebrengen dat u als verdachte grotere gevolgen heeft ondervonden van de vrijheidsbeneming dan andere verdachten die voor een vergelijkbare verdenking vastzitten.
Aanvullende toets
Artikel 534 van het Wetboek van Strafvordering geeft een aanvullende toets voor de rechtbank. De rechtbank oordeelt of er gronden van billijkheid aanwezig zijn om u een schadevergoeding toe te kennen. Dit betekent dat de rechtbank het toekennen van een schadevergoeding kan afwijzen, indien u de waarheidsvinding ernstig belemmert, of u zelf verantwoordelijk moet worden gehouden voor het voortduren van de vrijheidsbeneming, bijvoorbeeld door pas in een zeer laat stadium een verklaring af te leggen.
Voormalig verdachte
Op grond van artikel 530 van het Wetboek van Strafvordering kan een voormalig verdachte aanspraak maken op vergoeding van de kosten van rechtsbijstand, voor zover daar gronden van billijkheid aanwezig zijn. Dit betreft de kosten voor het opstellen en indienen van een verzoekschrift, alsmede de kosten van de rechtsbijstand op een eventuele zitting. Dit betekent dat de kosten voor rechtsbijstand in de meeste gevallen door de staat worden vergoed.
De Brouwer Advocaten
Indien u bent vervolgd en er geen straf of maatregel aan u is opgelegd kunnen de advocaten van De Brouwer Advocatenkantoor in Rotterdam voor u beoordelen of u recht heeft op schadevergoeding. Wij helpen u bij het opstellen en indienen van een verzoekschrift. U kunt contact met ons opnemen via 010 423 00 19 of via info@debrouweradvocaten.nl.