Medio 2018 verscheen het eerste bericht vanuit het openbaar ministerie dat er berichten zijn veiliggesteld, afkomstig van zogenaamde cryptotelefoons (ook: PGP-telefoons, Pretty Good Privacy). De berichten worden gebruikt als bewijs in strafzaken die bijvoorbeeld betrekking hebben op drugshandel, drugssmokkel, witwassen, afpersing en nog veel meer. In deze blog leest u over de stand van zaken met betrekking tot de ontsleutelde PGP-berichten en wat De Brouwer Advocaten voor u kan doen!
Encrochat, Sky ECC, ANOM…?
Ennetcom, Encrochat, PGP Safe, Ironchat, Sky ECC en ANOM zijn verschillende providers van applicaties of cryptotelefoons die pgp-berichten kunnen versturen. Het gaat dus om verschillende bedrijven.
De berichten zijn op verschillende manieren door de politie onderschept. Zo is er rechtshulp verleend door Canada, Costa Rica, Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Soms hebben er samenwerkingen plaatsgevonden tussen meerdere landen. Zo waren bij de onderschepping van de Sky-ECC berichten Frankrijk, Nederland en België betrokken.
Per bedrijf is de operatie, aanleiding en het vervolg anders verlopen. Bij Encrochat en Ennetcom is bijvoorbeeld meer bekend over het verloop van de onderschepping dan bij de Sky-ECC berichten. Er wordt ook steeds meer duidelijk over de ANOM-operatie. Hoewel het dus allen verschillende operaties en werkwijzen betreft, hebben ze wel het volgende gemeen: er zijn pgp-berichten ontsleuteld en in handen van de politie, welke gebruikt worden als bewijsmateriaal bij strafzaken.
Brandbrief advocaten en de Hoge Raad
In 2022 hebben verschillende strafrechtadvocaten een brandbrief ondertekend waarin zij hun zorgen uiten over het gebruik van onderschepte pgp-berichten door de politie en het openbaar ministerie in lopende / nieuwe strafzaken. Er is namelijk onvoldoende bekend over de gang van zaken van deze operaties, waardoor de verdediging niet kan controleren of de onderschepping van de berichten op een rechtmatige wijze plaats hebben gevonden. Ook als advocaten hierom vragen (door middel van onderzoekswensen) in strafzaken wordt veelal de overhandiging van alle stukken geweigerd. Ook kunnen de betrokken personen bij dit onderzoek niet worden verhoord. Dit is problematisch, omdat nu juist de advocaat wil controleren of het recht op een eerlijk proces en het recht op privacy niet geschonden wordt.
Inmiddels zijn er zogenoemde prejudiciële vragen gesteld aan de Hoge Raad. Dit betekent dat de rechter aan de Hoge Raad heeft gevraagd om een juridisch antwoord met betrekking tot de rechtmatigheid van de onderschepping van de pgp-berichten en bijvoorbeeld het verstrekken van de aanverwante documenten.
Wat mag nu wel?
In sommige zaken wordt er nog geen beslissing genomen met betrekking tot de onderzoekswensen in afwachting van het antwoord van de Hoge Raad. In sommige zaken wacht de rechter niet. De volgende onderzoekswensen zijn in de rechtspraak reeds toegewezen:
- Het ontvangen van een lijst met trefwoorden waarop het openbaar ministerie / de politie heeft gezocht;
- Zelf zoeken binnen de dataset (lees: een verzameling van pgp-berichten) van de politie naar berichten;
- Het zelf opstellen van een nieuwe dataset met eigen trefwoorden;
- Het horen van getuigen die gekoppeld worden aan een bepaald pgp-account waarmee de verdachte contact zou hebben gehad;
- Het aanvullen van gegevens achter de persoon van een pgp-account, indien de verdediging deze wenst te horen.
- Beperkte stukken kunnen worden verstrekt. Zo kan in de Sky-ECC zaken de JIT-overeenkomst (samenwerkingsovereenkomst) tussen Frankrijk, België en Nederland worden verstrekt.
Als de Hoge Raad uitspraak heeft gedaan, is er wellicht meer mogelijk.
De Brouwer Advocaten
Bent u verdachte in een zaak waarin pgp-berichten worden gebruikt? De gespecialiseerde strafrecht advocaat van De Brouwer Advocaten in Rotterdam staan voor u klaar. U kunt ons bereiken door te bellen naar 010 423 0019 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.