Gaat u scheiden? Dan komt er veel op u af. Er moet juridisch, praktisch en emotioneel een hoop geregeld worden. Met dit stappenplan krijgt u een helder overzicht van alle stappen en aandachtspunten. Zo weet u precies waar u aan toe bent tijdens het proces van uit elkaar gaan.
Echtscheiding regelen: waar te beginnen?
Kies de juiste vorm van scheiden
Allereerst is het belangrijk om de juiste vorm van scheiding te kiezen. U kunt kiezen voor een echtscheiding, een scheiding van tafel en bed of een ontbinding van het huwelijk na een eerdere scheiding van tafel en bed. Als u in het buitenland woont of geen Nederlandse nationaliteit heeft, is het belangrijk om te controleren welk recht van toepassing is en of de Nederlandse rechter bevoegd is. Uw advocaat kan dit voor u uitzoeken.
Start de procedure via een advocaat
De procedure begint met het indienen van een verzoekschrift bij de rechtbank. Dit moet altijd via een advocaat gebeuren. U kunt dit gezamenlijk doen, wanneer u het met elkaar eens bent over de scheiding en alle afspraken, of eenzijdig, als u alleen het verzoek doet. Een gezamenlijke procedure verloopt vaak sneller en is voordeliger dan een eenzijdige procedure, zeker als u bereid bent in overleg te treden of gebruik te maken van mediation.
Bij een gezamenlijk verzoek legt u alle afspraken vast in een echtscheidingsconvenant. In dit document worden de afspraken over alimentatie, de verdeling van bezittingen en schulden, de woning, het pensioen en overige zaken vastgelegd. Het convenant wordt samen met het verzoekschrift bij de rechtbank ingediend.
Stel een ouderschapsplan op
Wanneer u minderjarige kinderen heeft, bent u in beginsel verplicht om een ouderschapsplan op te stellen. Hierin legt u vast hoe u de zorg en opvoeding verdeelt, wat de omgangsregeling wordt, hoe u omgaat met beslissingen over de kinderen en hoe u elkaar op de hoogte houdt. Ook moet u afspraken maken over de kinderalimentatie. Zorg ervoor dat dit plan niet alleen praktisch is voor nu, maar ook flexibel genoeg om mee te groeien met toekomstige veranderingen, zoals een verhuizing of nieuwe partner.
Lukt het niet om samen een ouderschapsplan op te stellen — bijvoorbeeld omdat uw partner niet meewerkt — dan kunt u dit aan de rechter voorleggen. De rechter kan in dat geval ook zonder gezamenlijk plan een beslissing nemen.
Maak alimentatie-afspraken
Op het gebied van alimentatie zijn er twee variaties: kinderalimentatie en partneralimentatie.
Ouders moeten de verzorging en opvoeding van hun kinderen betalen tot de kinderen 21 jaar worden. Denk daarbij niet alleen aan de basiskosten, maar ook aan schoolkosten, sport, opvang en medische kosten.
Partneralimentatie kan aan de orde zijn als er een groot inkomensverschil is tussen u en uw ex-partner. De hoofdregel is dat de alimentatie duurt voor de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Op deze hoofdregel bestaan belangrijke uitzonderingen:
- Bij huwelijken langer dan 15 jaar, waarbij de alimentatiegerechtigde ten hoogste 10 jaar jonger is dan de AOW-leeftijd, eindigt de alimentatie pas bij het bereiken van de AOW-leeftijd.
- Bij huwelijken langer dan 15 jaar, waarbij de alimentatiegerechtigde is geboren op of vóór 1 januari 1970 en meer dan 10 jaar jonger is dan de AOW-leeftijd, geldt een termijn van 10 jaar.
- De alimentatie eindigt in geen geval eerder dan wanneer het jongste kind uit het huwelijk 12 jaar wordt.
Bij samenloop van meerdere situaties geldt steeds de langste termijn. Laat de hoogte en duur van de alimentatie berekenen door een deskundige, zodat u weet waar u aan toe bent.
Verdeel bezittingen en schulden
Wat u wel of niet moet verdelen, hangt sterk af van uw huwelijkse voorwaarden of het al dan niet bestaan van een gemeenschap van goederen. Een belangrijk aandachtspunt: bent u getrouwd na 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen. Dit betekent dat vermogen dat u vóór het huwelijk had, en erfenissen en schenkingen die u tijdens het huwelijk heeft ontvangen, in beginsel buiten de verdeling vallen. Bent u getrouwd vóór die datum zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt in principe de algehele gemeenschap.
Denk bij de verdeling aan bankrekeningen, beleggingen, schulden, de eigen woning, pensioenrechten, inboedel en voertuigen. Maak een overzicht van al het gezamenlijke vermogen en de schulden en houd ook rekening met zaken als erfenissen en belastingschulden.
Regel de pensioenverdeling
Een belangrijk maar vaak vergeten onderdeel is de verdeling van het pensioen. U heeft mogelijk recht op een deel van het ouderdomspensioen dat uw ex-partner tijdens het huwelijk heeft opgebouwd, en omgekeerd. Daarnaast kan er bijzonder nabestaandenpensioen meespelen.
Zorg ervoor dat u de scheiding binnen twee jaar na de inschrijving meldt bij de pensioenuitvoerder, via het daarvoor bestemde formulier. Doet u dat niet, dan verliest u het recht op rechtstreekse uitbetaling door de pensioenuitvoerder. Uw recht op pensioenverevening zelf blijft bestaan, maar u moet de verdeling dan onderling met uw ex-partner regelen — wat in de praktijk tot onduidelijkheden en conflicten kan leiden.
Vraag voorlopige voorzieningen aan (indien nodig)
Wanneer u en uw partner het niet eens worden over belangrijke zaken, zoals wie in de woning blijft of de zorg voor de kinderen, kunt u via uw advocaat voorlopige voorzieningen aanvragen. De rechter beslist dan tijdelijk over deze punten totdat de scheiding definitief is. Dit kan helpen om in een gespannen situatie rust en duidelijkheid te creëren.
Doorloop de gerechtelijke procedure
Afhankelijk van de omstandigheden kan de rechter beslissen op basis van stukken of een zitting inplannen. Na de uitspraak van de rechter ontvangt u een beschikking. Ook wanneer u het samen eens bent, moet de juridische afhandeling zorgvuldig gebeuren. Uw advocaat begeleidt u bij deze procedure en bereidt de zitting met u voor.
Overweeg hoger beroep of cassatie
Bent u het niet eens met de uitspraak van de rechter, dan kunt u in hoger beroep gaan. Dit moet binnen drie maanden na de uitspraak gebeuren. Zolang hoger beroep loopt, is de beschikking nog niet onherroepelijk en kan de scheiding nog niet worden ingeschreven. Als u na het hoger beroep nog steeds geen gelijk krijgt, kunt u eventueel in cassatie gaan bij de Hoge Raad. Laat u goed adviseren over de haalbaarheid van een hoger beroep: niet elke zaak leent zich daarvoor.
Laat de scheiding inschrijven
Een echtscheiding is pas definitief als de uitspraak van de rechter is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dit moet gebeuren binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden — dus nadat de termijn voor hoger beroep is verstreken of nadat in hoger beroep is beslist. Wordt de inschrijving niet tijdig verzocht, dan verliest de beschikking haar kracht en moet de procedure opnieuw worden gestart. Uw echtscheidingsadvocaat zorgt doorgaans voor deze formele afronding. Pas na de inschrijving bent u officieel gescheiden.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over uw echtscheiding? Onze familierechtadvocaten staan u graag bij! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 – 423 0019 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.