Per 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren in werking getreden. Sinds de invoering van deze wet worden de meeste ambtenaren gelijkgesteld aan werknemers. Voorheen waren ambtenaren werkzaam op basis van een aanstelling, maar sinds de inwerkingtreding van deze wet zijn ambtenaren werkzaam op basis van een arbeidsovereenkomst. Dit houdt in dat ook de bescherming van het arbeidsrecht van toepassing is op ambtenaren. Voorheen kon de overheid een ambtenaar ontslaan door het nemen van een ontslagbesluit. Dit ontslagbesluit wordt pas achteraf getoetst. Sinds de inwerkingtreding van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren geldt dat er een preventieve ontslagtoets dient plaats te vinden. Ambtenaren zijn nu dus beter beschermd bij ontslag. Niet alle ambtenaren vallen onder de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren. Voor de ambtenaren die niet onder deze wet vallen, geldt dat zij geconfronteerd kunnen worden met een disciplinair onderzoek. Wat een disciplinair onderzoek is en wat de gevolgen hiervan kunnen zijn lees je in deze blog.
Voor wie geldt de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren niet
De Wet normalisering rechtspositie ambtenaren geldt niet voor alle ambtenaren. De wet geldt niet voor medewerkers van de politie, defensie, rechters, officieren van justitie, leden van het Openbaar Ministerie en politieke ambtsdragers. Zij hebben hun publiekrechtelijke aanstelling behouden en vallen dus nog steeds onder het ambtenarenrecht. Het arbeidsrecht is niet van toepassing op deze groep ambtenaren.
Het disciplinair onderzoek
De Brouwer Advocaten staat regelmatig ambtenaren bij die een disciplinair onderzoek is aangezegd. Indien bij de overheid verdenkingen zijn van ‘ernstig plichtsverzuim’ zal de ambtenaar een aanzegging krijgen van het disciplinair onderzoek. In de aanzegging staan de gedragingen die worden onderzocht en die volgens de overheid ernstig plichtsverzuim opleveren. Plichtsverzuim is het niet nakomen van opgelegde verplichtingen, het overtreden van voorschriften en het niet doen of niet nalaten wat een goed ambtenaar/werknemer behoort te doen of na te laten. Daarmee is de integriteit van de medewerker in het geding. Ook privégedragingen van een ambtenaar kunnen een ambtenaar worden aangerekend.
Aanzegging disciplinair onderzoek
Nadat een disciplinair onderzoek is aangezegd zal het onderzoek volgen. In de meeste gevallen zal de ambtenaar tijdens het onderzoek op non-actief worden gesteld. In sommige gevallen wordt in overleg met de ambtenaar besproken dat deze vrijwillig zijn werkzaamheden zal neerleggen om zo een non-actiefstelling te voorkomen. Tijdens het disciplinair onderzoek krijgt de ambtenaar zijn loon wel doorbetaald.
Wat wordt onderzocht?
De onderzoekers zullen op basis van het gerezen vermoeden van plichtsverzuim relevante feiten en verklaringen verzamelen. In dat kader kunnen de onderzoekers in gesprek gaan met getuigen, bijvoorbeeld directe collega’s. Een getuige dient verplicht mee te werken aan het onderzoek, mag in beginsel niet zwijgen en dient de waarheid te vertellen. Nadat het onderzoek is afgerond zal de ambtenaar worden uitgenodigd voor een hoorgesprek. De ambtenaar is verplicht om hierbij aanwezig te zijn. Voorafgaand aan het hoorgesprek mag de ambtenaar ter voorbereiding het onderzoeksdossier inzien. Tijdens het gesprek zullen de onderzoekers de onderzoeksresultaten aan de ambtenaar voorleggen en je hier vragen over stellen.
Als betrokkene van een disciplinair heb je geen ‘zwijgrecht’ zoals dat in het strafrecht het geval is. Het uitgangspunt is dat je als ambtenaar een verantwoordingsplicht naar je werkgever hebt. Van een ambtenaar mag worden erlangd dat hij of zij een gerechtvaardigde twijfel aan zijn integriteit of betrouwbaarheid weerlegt door te verklaren hoe het zit. Indien je door te verklaren en openheid van zaken te geven het risico loopt om jezelf te belasten in een bestaand of mogelijk toekomstig strafrechtelijk onderzoek, dan heb je wel het recht om niet te verklaren. Dit kan echter wel gevolgen met zich meebrengen. Het weigeren opheldering te verschaffen of te verklaren kan soms namelijk ook ernstig plichtsverzuim opleveren, hetgeen disciplinaire sancties tot gevolg kan hebben. Tijdens een disciplinair onderzoek mag je je laten bijstaan door een belangenbehartiger. Een advocaat kan met je meegaan naar de inzage van de onderzoeksresultaten, je adviseren over je positie en je bijstaan tijdens het hoorgesprek. Gelet op de grote gevolgen die een disciplinair onderzoek met zich mee kan brengen, is het aan te raden om een advocaat in te schakelen.
Gevolgen disciplinair onderzoek
Na het hoorgesprek zullen de onderzoeksresultaten naar de afdeling gaan die een besluit zal nemen. Als uit het onderzoek volgt dat er sprake is geweest van plichtsverzuim wat de ambtenaar kan worden toegerekend, dan zal er waarschijnlijk een disciplinair straf worden opgelegd. Er zijn verschillende disciplinaire maatregelen die kunnen worden opgelegd. Je werkgever kan bijvoorbeeld een berisping, arbeid verrichten op ongebruikelijke tijden, een geldboete, inhouding van salaris, het niet toekennen van een verhoging van het salaris, overplaatsing, schorsing of strafontslag. Strafontslag is de zwaarste disciplinaire sanctie en is per definitie oneervol. Een strafontslag heeft verstrekkende gevolgen omdat je je dienstverband kwijt zal raken en naar verwachting niet in aanmerking zal komen voor een WW-uitkering. Het UWV zal namelijk in de meeste gevallen van een strafontslag oordelen dat er sprake is van verwijtbare werkloosheid.
Rechtsmaatregelen
De ambtenaar ontvangt een voorgenomen besluit met daarin de eventuele sanctie die zal worden opgelegd. Een ambtenaar wordt eerst in de gelegenheid gesteld om een zienswijze in te dienen. Daarna wordt er een definitief besluit wordt genomen. Mocht het besluit nadelig zijn, dan is het belangrijk om een advocaat in te schakelen. Een advocaat kan de ambtenaar helpen met het indienen van een bezwaarschrift. Na de bezwaarfase is het nog mogelijk om in beroep en hoger beroep te gaan. Er zijn dus nog rechtsmogelijkheden na een nadelig besluit. Gelet op het complexe stelsel van het ambtenarenrecht is het aan te raden om je juridisch te laten bijstaan tijdens dit proces.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over de gevolgen van een disciplinair onderzoek? De arbeidsrecht advocaten van De Brouwer Advocaten staan voor u klaar! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 00 19 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op, of het nu gaat om een familierecht advocaat inschakelen, vastgoedrecht of strafrecht.