Recent heb ik geschreven over hoe de rechter tot zijn beslissing komt en waar de rechter de strafmaat op baseert. Maar wat zijn uw rechten als u heeft vastgezeten terwijl u onschuldig bent? Het kan gebeuren dat u in voorlopige hechtenis heeft gezeten, terwijl achteraf onvoldoende bewijs is voor een strafbaar feit. U heeft dan in veel gevallen recht op vergoeding van uw geleden schade. In deze blog vertel ik u over schadevergoeding na onterechte vrijheidsbeneming.
Eindigen strafzaak
Indien uw strafzaak anders eindigt dan met een veroordeling – dus met een vrijspraak, een ontslag van alle rechtsvervolging, een sepot of niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie – heeft u de mogelijkheid om hiervoor schadevergoeding te vragen. Ik zal de uitkomsten van het strafproces hier bespreken ik zal aangeven hoe u schadevergoeding kunt vragen.
Vrijspraak
Als de rechter niet wettig en overtuigend bewezen acht dat u het u tenlastegelegde heeft begaan, zal hij u vrijspreken. U mag gaan zonder straf en u krijgt geen strafblad. Dit betekent dat u uw onschuld niet hoeft te bewijzen: uw schuld moet worden bewezen. Het gevolg hiervan is wel dat een vrijspraak geen bewijs van onschuld is. U heeft recht op een schadevergoeding indien u van alle feiten op de tenlastelegging wordt vrijgesproken.
Ontslag van alle rechtsvervolging
Als het aan u ten laste gelegde wel bewezen kan worden geacht, maar u bent hier niet strafbaar voor, omdat er sprake is van een strafuitsluitingsgrond, heeft u recht op vergoeding van uw schade. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een geslaagd beroep op noodweer of ontoerekeningsvatbaarheid.
Sepot
Indien het Openbaar Ministerie besluit u na het (politie)onderzoek niet verder te vervolgen, bijvoorbeeld omdat er onvoldoende bewijs in het dossier aanwezig is om een succesvolle vervolging te bewerkstelligen, kan uw zaak worden geseponeerd. Indien uw zaak wordt geseponeerd betekent dit dat u niet langer als verdachte wordt aangemerkt.
Niet-ontvankelijkheid Openbaar Ministerie
Het Openbaar Ministerie wordt bijvoorbeeld niet-ontvankelijk verklaard indien uw strafzaak is verjaard of indien er zeer grove fouten zijn gemaakt in het opsporingsonderzoek waarmee u ernstig in de verdediging bent geschaad.
Let op, geen schadevergoeding bij schuldigverklaring zonder strafoplegging
Indien u schuldig wordt verklaard zonder oplegging van een straf of maatregel, dus als door de rechter toepassing wordt gegeven aan het rechterlijk pardon zoals bepaald in artikel 9a van het Wetboek van Strafrecht, heeft u geen recht op schadevergoeding.
Hoe krijg ik nu mijn schade vergoed?
Er moet een verzoekschrift worden ingediend om schadevergoeding te verzoeken. U dient dit verzoekschrift binnen 3 maanden na het onherroepelijk worden van de uitspraak in te dienen. Bij een sepot dient u binnen 3 maanden na ontvangst van de sepotbeslissing een verzoekschrift in te dienen. Indien u buiten de termijn een verzoekschrift indient, bent u te laat en zal er geen schadevergoeding worden betaald. De rechtbank gaat bij de beoordeling van het verzoekschrift eerst controleren of uw strafzaak is geëindigd in vrijspraak, ontslag van alle rechtsvervolging, sepot of niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie. Artikel 533 van het Wetboek van Strafvordering bepaalt dat schade als gevolg van de ondergane inverzekeringstelling, klinische observatie of voorlopige hechtenis voor vergoeding in aanmerking komt. Dit betreft zowel materiële als immateriële schade. Bij materiële schade kunt u denken aan schade die u heeft geleden door loonderving en andere misgelopen inkomsten die het directe gevolg zijn van de vrijheidsbeneming.
Hoogte van vergoedingen
Voor de immateriële schade heeft het LOVS (Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht) een richtlijn opgesteld met forfaitaire vergoedingen: voor het verblijf in een politiecel ontvangt u per dag € 130,-; voor het verblijf in een huis van bewaring ontvangt u per dag € 100,-. Voor een hogere vergoeding ter compensatie van de immateriële schade is slechts ruimte bij zeer bijzondere omstandigheden, die met zich meebrengen dat u als verdachte grotere gevolgen heeft ondervonden van de vrijheidsbeneming dan andere verdachten die voor een vergelijkbare verdenking vastzitten.
Aanvullende toets
Artikel 534 van het Wetboek van Strafvordering geeft een aanvullende toets voor de rechtbank. De rechtbank oordeelt of er gronden van billijkheid aanwezig zijn om u een schadevergoeding toe te kennen. Dit betekent dat de rechtbank het toekennen van een schadevergoeding kan afwijzen, indien u de waarheidsvinding ernstig belemmert, of u zelf verantwoordelijk moet worden gehouden voor het voortduren van de vrijheidsbeneming, bijvoorbeeld door pas in een zeer laat stadium een verklaring af te leggen.
Voormalig verdachte
Op grond van artikel 530 van het Wetboek van Strafvordering kan een voormalig verdachte aanspraak maken op vergoeding van de kosten van rechtsbijstand, voor zover daar gronden van billijkheid aanwezig zijn. Dit betreft de kosten voor het opstellen en indienen van een verzoekschrift, alsmede de kosten van de rechtsbijstand op een eventuele zitting. Dit betekent dat de kosten voor rechtsbijstand in de meeste gevallen door de staat worden vergoed.
De Brouwer Advocaten
Indien u bent vervolgd en er geen straf of maatregel aan u is opgelegd kunnen de advocaten van De Brouwer Advocaten voor u beoordelen of u recht heeft op schadevergoeding en u helpen bij het opstellen en indienen van een verzoekschrift.