Samenwonen zonder te trouwen voelt voor veel stellen als de natuurlijke volgende stap in een relatie. U deelt een huis en kosten en het lijkt allemaal vanzelfsprekend. Maar wat gebeurt er als de relatie eindigt? Juridisch gezien biedt ongehuwd samenwonen nauwelijks bescherming. In deze blog leest u welke rechten u wel heeft, welke afspraken verstandig zijn om vast te leggen en hoe u problemen bij een breuk kunt voorkomen.
Samenwonen zonder huwelijk: wat betekent dat?
Wanneer u besluit om samen te gaan wonen zonder huwelijk of een geregistreerd partnerschap aan te gaan, lijkt alles vanzelf te gaan. U deelt een huis, kosten, boodschappen en misschien zelfs toekomstplannen. Voor veel stellen voelt samenwonen vanzelfsprekend: waarom zou u overal formele afspraken over maken als alles goed gaat?
Toch is het belangrijk om te begrijpen dat ongehuwd samenwonen juridisch vrijwel niets regelt. In tegenstelling tot gehuwde of geregistreerde partners, vallen samenwoners niet onder een wettelijke gemeenschap van goederen, bestaan er geen wettelijke alimentatieregels en bent u niet automatisch beschermd bij een relatiebreuk.
In feite zegt de wet: ‘’U regelt het zelf of het is niet geregeld’’
Dat betekent dat u onbewust in allerlei verplichtingen terechtkomt: gezamenlijke abonnementen, huurcontracten, verzekeringen, leningen of aankopen. Sommige verplichtingen zijn eenvoudig opzegbaar (zoals een energiecontract), maar andere gevolgen zoals financiële bijdragen aan de woning of gezamenlijke aankopen kunnen bij een breuk voor lastige discussies zorgen.
Open communicatie en duidelijke afspraken zijn daarom essentieel. Veel koppels kiezen ervoor om een samenlevingscontract op te stellen, zodat beide partners weten waar ze aan toe zijn en juridische conflicten kunnen voorkomen
Eigendomsrechten en vermogensrechten
Omdat de wet niets regelt, geldt bij ongehuwd samenwonenden het gewone vermogensrecht. Dit houdt het volgende in:
- Wat van u is, blijft van u;
- Wat uw partner heeft gekocht, blijft van uw partner;
- Wat u samen koopt, is van u samen.
Bij gehuwde stellen is er vaak een gemeenschap van goederen of een vermogensrechtelijke regeling die automatisch duidelijkheid geeft, Bij samenwoners ontbreekt dat volledig.
Wanneer relaties eindigen, blijkt dit vaak het grootste pijnpunt: Wie heeft recht op wat?
Veelvoorkomende problemen zijn:
- U heeft samen meubels gekocht, maar alles is betaald vanaf een rekening;
- Een partner heeft geïnvesteerd in de woning van de ander;
- U heeft jarenlang meebetaald aan de hypotheeklasten, maar u bent niet officieel mede-eigenaar.
- U heeft gezamenlijke financiële producten, maar nooit vastgelegd wie wat inlegde.
Zonder schriftelijke afspraken leidt dit regelmatig tot conflicten.
Samenlevingscontract
Een notarieel samenlevingscontract lost veel problemen vooraf op. U kunt daarin onder meer vastleggen:
- Hoe u de kosten van de huishouding verdeelt;
- Wie eigenaar is van bepaalde bezittingen;
- Hoe gezamenlijke aankomen worden verdeeld bij een breuk;
- Hoe spaargeld wordt behandeld;
- Hoe om te gaan met schulden;
- Wat er gebeurt met de woning;
- Eventueel afspraken over partneralimentatie.
Een samenlevingsovereenkomst creëert duidelijkheid en voorkomt mogelijke problemen in de toekomst.
De gezamenlijke woning: huur of koop maakt uit
Koopt u samen een woning? Dan bent u beide eigenaar voor het percentage dat in de notariële akte staat. Bij een breuk:
- Kan de woning worden verkocht;
- Kan een van u de ander uitkopen (mits de hypotheekverstrekker akkoord gaat):
- Of blijft de woning tijdelijk gezamenlijk eigendom.
Staat de woning alleen op de naam van een partner? Dan heeft de ander geen eigendomsrecht, hoe lang u ook samenwoonde.
Meebetalen aan hypotheeklasten of verbouwingen levert alleen en vergoedingsrecht op als u dit kunt bewijzen, maar geen eigendom.
Bij een huurwoning hangen uw rechten af van het huurcontract:
- Staat u beide op het contract, dan heeft u gelijke huurrechten;
- Staat er maar een naam op? Dan heeft de andere partner geen recht op de woning.
Alleen via de rechter kunt u in uitzonderlijke situaties het huurrecht overnemen.
Kinderen
Als u samen met uw partner kinderen krijgt terwijl u niet gehuwd bent, heeft dit juridische gevolgen. De moeder krijgt automatisch alle ouderlijke rechten en plichten. De vader of duomoeder moet het kind officieel erkennen en samen met de moeder het gezag regelen om juridische ouder te worden.
Bij een breuk is het verplicht om een ouderschapsplan op te stellen. Hierin worden afspraken vastgelegd over onder meer verblijfsregeling, omgang, verzorging en kosten van het kind. Dit beschermt zowel het kind als de rechten van beide ouders en voorkomt juridische conflicten.
Financiële afspraken en alimentatie
Bij ongehuwd samenwonen bestaat er geen wettelijke verplichting tot partneralimentatie als de relatie eindigt. Alleen wanneer u dit zelf schriftelijk vastlegt in een samenlevingscontract kan hier aanspraak op worden gemaakt.
Wel geldt dat beide ouders kinderalimentatie moeten betalen. De hoogte wordt bepaald op basis van de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders.
Daarnaast is het verstandig om bij samenwonen duidelijke afspraken te maken over:
- Verdelen van gezamenlijke rekeningen;
- Aansprakelijkheid voor gezamenlijke schulden of leningen;
- Financiële bijdragen aan vaste lasten zoals hypotheek, huur en verzekeringen.
Duidelijke afspraken helpen conflicten bij een breuk te voorkomen.
Conclusie
Samenwonen zonder huwelijk biedt vrijheid en flexibiliteit, maar de wet biedt nauwelijks bescherming. Zonder duidelijke afspraken kunt u bij een breuk tegen juridische en financiële problemen aanlopen.
Een samenlevingscontract, goede afspraken over gezamenlijke eigendommen en een ouderschapsplan bij kinderen bieden houvast en voorkomen veel conflicten. Open communicatie en juridische vastlegging van afspraken zorgen ervoor dat u samen kunt wonen met zekerheid.
De Brouwer Advocaten
Of u nu overweegt om met uw partner te gaan samenwonen zonder huwelijk of momenteel in een dergelijke situatie verkeert, de familierechtadvocaten van De Brouwer Advocaten Rotterdam staan voor u klaar. U kunt ons bereiken door te bellen 010 – 432 00 19 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.