De zorgmachtiging, gebaseerd op de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), is een juridische maatregel die verplichte zorg mogelijk maakt voor mensen met een ernstige psychiatrische aandoening. Omdat deze zorg ingrijpend is en de rechten van de betrokkene raakt, is de procedure zorgvuldig opgebouwd. In deze blog bespreken we stap voor stap hoe het proces van een zorgmachtiging verloopt.
Wanneer wordt een zorgmachtiging toegepast?
Een zorgmachtiging is een juridische maatregel die in Nederland mogelijk is op basis van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). Het geeft toestemming om iemand tegen zijn of haar wil behandeling, begeleiding, of zorg te geven bij een ernstige psychiatrische aandoening, mits aan strenge voorwaarden wordt voldaan. Het doel is om ernstig nadeel voor de persoon zelf of zijn omgeving te voorkomen.
Een zorgmachtiging wordt aangevraagd wanneer iemand door zijn psychiatrische aandoening:
- Ernstig nadeel veroorzaakt, zoals:
– Fysieke of psychische schade bij zichzelf of anderen.
– Verwaarlozing, zoals het niet eten of drinken.
– Maatschappelijke ontwrichting (bijvoorbeeld gevaarlijk gedrag).
- Niet vrijwillig instemt met de noodzakelijke zorg.
Hoe verloopt het proces van een zorgmachtiging?
Iedereen die betrokken is bij de persoon, zoals familieleden, de huisarts, of de politie, kan een melding doen bij de gemeente. Een verzoek om een zorgmachtiging voor te bereiden komt binnen bij de officier van justitie. Dat kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld via de zorgaanbieder of de gemeente.
De melding wordt ingediend bij de burgemeester van de gemeente waar de betrokkene verblijft. Dit kan schriftelijk of mondeling gebeuren. De burgemeester beoordeelt of nader onderzoek nodig is.
Als de situatie ernstig genoeg lijkt en er sprake is van acute dreiging, kan er een crisismaatregel worden genomen. In andere gevallen start de procedure voor een zorgmachtiging.
De officier van justitie beslist of hij een aanvraagprocedure voor een zorgmachtiging start. Daarvoor bereidt hij de aanvraag samen met de geneesheer-directeur voor. De officier van justitie besluit op basis van het dossier of hij een verzoek voor een zorgmachtiging indient bij de rechter. Hij moet dit zo snel mogelijk doen. De termijn is zes weken als de patiënt een eigen plan van aanpak maakt en vier weken als de patiënt dit niet doet. Als de officier van justitie besluit om geen verzoek bij de rechtbank in te dienen, dan kan de aanvrager of melder binnen 14 dagen schriftelijk en gemotiveerd aan de officier van justitie vragen het verzoek alsnog in te dienen bij de rechter.
De rechter bepaalt binnen drie weken of hij een zorgmachtiging verleend. Daarvoor moet aan deze eisen zijn voldaan:
– Uit de medische verklaring blijkt dat de patiënt een psychische stoornis heeft.
– De psychische stoornis veroorzaakt gedrag dat leidt tot ernstig nadeel voor de patiënt zelf, voor andere personen en/of voor goederen.
– Het ernstig nadeel kan alleen met verplichte zorg worden weggenomen of verminderd. Vrijwillige zorg is niet (meer) mogelijk.
– De verplichte zorg is doelmatig en zo min mogelijk ingrijpend. De veiligheid van de patiënt en van de zorgverleners is zo veel mogelijk geborgd.
De rechter moet de patiënt, de vertegenwoordiger en de advocaat horen (als zij dat willen). Hij kan ook anderen horen en getuigen en deskundigen oproepen. De patiënt kan niet in hoger beroep gaan tegen een zorgmachtiging.
Wat houdt verplichte zorg en de zorgmachtiging in?
De zorg kan variëren van ambulante begeleiding en medicatie tot tijdelijke opname in een instelling. De vorm en intensiteit van de zorg worden altijd afgestemd op de specifieke situatie en moeten het minst ingrijpende alternatief zijn.
In de zorgmachtiging legt de rechter vast welke vormen van verplichte zorg toegepast kunnen worden. Hij kan afwijken van het verzoekschrift. De rechter kan ook besluiten dat een heel nieuw zorgplan nodig is. Zo nodig bepaalt de rechter dat de patiënt tijdelijk of blijvend in een forensisch psychiatrisch centrum wordt opgenomen.
Hoelang geldt een zorgmachtiging?
Een zorgmachtiging wordt meestal afgegeven voor maximaal 6 maanden. Bij verlenging kan dit oplopen tot een jaar, afhankelijk van de omstandigheden. Dit kan ieder jaar opnieuw, mits aan alle voorwaarden voor een zorgmachtiging is voldaan. Na vijf aaneengesloten jaren verplichte zorg kan de rechter besluiten de zorgmachtiging steeds te verlengen met maximaal twee jaar.
Belang van een zorgmachtiging
Een zorgmachtiging balanceert tussen de zelfstandigheid van een individu en de noodzaak om ernstig nadeel te voorkomen. Hoewel het een laatste redmiddel is, kan het mensen in ernstige crisis helpen om weer grip op hun leven te krijgen.
Stamverklaring
Vrijwel altijd krijgt de patiënt een advocaat toegewezen als de officier van justitie een verzoek tot een zorgmachtiging bij de rechtbank indient. Indien de patiënt een andere advocaat wenst, dan moet de patiënt een stamverklaring invullen en is het mogelijk dat onze specialist de patiënt bijstaat.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over een zorgmachtiging? Onze specialist in Wvggz-zaken staat u graag bij! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 00 19 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.