Volgens de wet moet de ouder die gezag heeft het kind opvoeden, zorg dragen voor de kosten van het kind, levensonderhoud en studiekosten betalen, de bezittingen en het geld beheren. Ook is de ouder die gezag heeft de wettelijke vertegenwoordiger van het kind. Wilt u gezag of wilt uw (ex)partner gezag over uw kinderen? Of bent u benieuwd naar de soorten gezag? Lees dan deze blog!
Hoe krijgt men ouderlijk gezag?
De biologische moeder
Wanneer een kind geboren wordt, hebben biologische moeders automatisch het gezag. Dit komt doordat het kind geboren wordt uit de moeder, waardoor er geen onzekerheid bestaat of de moeder ook de biologische moeder is.
De biologische vader in man-vrouw relaties
Gehuwde of geregistreerde vaders hebben automatisch ouderlijk gezag.
Werd het kind geboren vóór het huwelijk of geregistreerd partnerschap en erkende vader het kind vóór 1 januari 2023? Dan krijgt vader automatisch ouderlijk gezag vanaf het moment dat het huwelijk of geregistreerd partnerschap aanvangt.
Gezag bij man-man relaties
Eén van de partners kan het kind erkennen. De andere partner dient een adoptieprocedure te starten om het ouderlijk gezag te verkrijgen.
Gezag bij vrouw-vrouw relaties
De biologische moeder heeft bij de geboorte van het kind al ouderlijk gezag verkregen. De andere moeder (duomoeder) heeft automatisch gezag als de donor niet bekend is en zij op dat moment gehuwd of geregistreerd partner is (en indien het kind is geboren na 1 april 2014). Is het kind geboren voor 2014, dan moet de duomoeder een adoptieprocedure starten om ouderlijk gezag te krijgen, ook als zij op dat moment gehuwd of geregistreerd partner is. Indien de donor wel bekend is, moet de duomoeder het kind erkennen. Deze krijgt dan in principe automatisch het gezag bij de erkenning.
Ongehuwde en niet-geregistreerde partners
De biologische moeder krijgt automatisch gezag, ongeacht of er sprake is van een huwelijk of geregistreerd partnerschap. De ongehuwde of niet-geregistreerde vader of partner van de biologische moeder krijgt niet automatisch gezag. Als het kind na 1 januari 2023 is erkend door de partner van de biologische moeder, dan verkrijgt deze partner automatisch het gezag. Het is in deze dan niet relevant of de partner gehuwd is met de biologische moeder. Wanneer het kind voor 1 januari 2023 is erkend, dan dient er een verzoek tot gezamenlijk gezag te worden ingediend bij de rechtbank.
Vormen van gezag
Eénhoofdig gezag
Soms heeft een ouder éénhoofdig gezag. Dit kan bijvoorbeeld als de ouders samen een kind hebben gekregen, maar de ouders niet waren geregistreerd of gehuwd, en de ouder die het kind moet erkennen voor gezag heeft het kind niet erkend. De ouder die dan geen gezag heeft, heeft dan niet de rechten en plichten die de ouder met gezag wel heeft. Tenslotte kan er ook sprake zijn van éénhoofdig gezag doordat een ouder is te komen overlijden.
Gezamenlijk gezag
Hiervan is sprake als beide ouders het gezag uitoefenen over het kind.
Medegezag
Gezamenlijk gezag is ook mogelijk tussen een ouder en een niet-ouder van een kind. Denk aan opa, oma of de nieuwe partner van de ouder. Het Hof Arnhem-Leeuwarden heeft gezamenlijk gezag uitgesproken tussen een moeder en een oma. Dit wordt dan medegezag genoemd. Medegezag kan alleen worden toegewezen als er sprake is van een nauwe persoonlijke band met het kind. Ook moet er sprake zijn van gezamenlijke zorg van het kind (dus ook de niet-ouder) van tenminste één jaar. Ook moet er sprake zijn van tenminste 3 jaar éénhoofdig gezag bij de ouder waarmee u samen het verzoek doet.
Gezag beëindigen?
Eindiging gezag door meerderjarigheid
Wanneer uw kind 18 jaar wordt, wordt uw gezag automatisch beëindigd. Ook al heeft u op dat moment nog wel onderhoudsplicht ten aanzien van de levensonderhoud en studiekosten, het gezag is wel op het moment dat het kind meerderjarig wordt beëindigd.
Gevaar voor de ontwikkeling van het kind
Wanneer er opvoedproblemen spelen, is de gemeente vaak het eerste aanspreekpunt om de situatie te verbeteren. Indien deze hulp niet aangenomen wordt, komt de Raad voor de Kinderbescherming in beeld. Die doet dan onderzoek naar de vraag of de ontwikkeling van het kind ernstig in gevaar is. De Raad zal dan eerst overwegen om andere mogelijkheden toe te passen, maar indien er geen andere mogelijkheden zijn kan de raad aan de kinderrechter vragen om het gezag over het kind te stoppen.
Gezag en de advocaat: wat kunnen wij voor u betekenen?
Procedure verzoek medegezag
Wilt u dat een niet-ouder gezag krijgt over uw kind? Dan kunt u zich tot een advocaat wenden om dit verzoek voor u in te dienen.
Procedure verzoek vervangende toestemming
Heeft u het kind niet erkend en geen gezag, maar wilt u dit wel graag? Geeft de moeder geen toestemming voor de erkenning van het kind? Dan kan de advocaat namens u vervangende toestemming vragen voor de erkenning van uw kind bij de rechter. Wanneer de rechter u dan vervangende toestemming ter erkenning verleend kunt u vervolgens het verzoek tot gezamenlijk gezag indienen. De rechter zal zich dan ook over deze kwestie buigen.
Procedure éénhoofdig gezag
Wanneer er sprake is van gezamenlijk gezag, kunt u een verzoek tot verkrijging van eenhoofdig gezag indienen. De persoon waarmee u gezamenlijk gezag heeft, verliest dan het gezag over het kind. Inwilliging van dit verzoek door de rechter is hoogst uitzonderlijk en zal alleen worden uitgesproken als dit (bewijsbaar) in het belang van het kind is.
Familierecht advocaat van De Brouwer Advocaten inschakelen?
Heeft u nog enige vragen over de blog of wilt u een specialist inschakelen die u kan helpen met het aanvragen of beëindigen van gezag? De familierechtadvocaten en -mediators van De Brouwer Advocaten Rotterdam staan voor u klaar. U kunt ons bereiken door te bellen naar 010 423 00 19 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.