In Nederland levert een huwelijk of echtscheiding regelmatig vragen op over de achternaam die iemand mag gebruiken. Veel mensen denken dat hun officiële achternaam verandert zodra zij trouwen of scheiden, maar dat is niet het geval. De juridische achternaam blijft altijd hetzelfde. Wat wel kan veranderen is de naam die iemand in het dagelijks verkeer gebruikt. Dit heet naamgebruik. In deze blog leg ik uit hoe naamgebruik werkt na een huwelijk en wat er kan veranderen na een echtscheiding
Na een huwelijk
Na het sluiten van een huwelijk krijgen echtgenoten de mogelijkheid om de achternaam van hun partner te gebruiken. Dat recht volgt uit artikel 1:9 van het Burgerlijk Wetboek. Het betreft geen verandering van de officiële, geregistreerde achternaam. Deze blijft zoals zij was voordat het huwelijk werd voltrokken. Wel kan elke partner ervoor kiezen om naar buiten toe de naam van de ander te voeren, of een combinatie van beide namen. Deze keuze kan worden doorgegeven aan de gemeente waar de echtgenoot staat ingeschreven. Tegenwoordig kan dat vaak digitaal via DigiD, maar het kan ook aan de balie van het gemeentehuis. De gemeente registreert vervolgens deze voorkeursnaam in de Basisregistratie Personen. Vanaf dat moment gebruiken overheidsinstanties zoals de Belastingdienst deze naam in hun communicatie.
Het officiële identiteitsdocument blijft de juridische achternaam vermelden. Op verzoek kan daarnaast de gehanteerde naamvoering worden toegevoegd. Op een paspoort kan dan bijvoorbeeld komen te staan dat iemand ‘’echtgenote van’’ of ‘’gehuwd met’’ een bepaald persoon is. Ook wanneer een voorkeur voor naamvoering is doorgegeven aan de gemeente, blijft het verstandig om andere instanties, zoals de bank, huisarts of ziekenhuis, zelf te informeren over het gewenste gebruik van de naam. Zij ontvangen dergelijke wijzigingen namelijk niet altijd automatisch.
Na een echtscheiding
Wanneer het huwelijk eindigt, heeft dit niet automatisch gevolgen voor de naamvoering. De wet bepaalt dat iemand die gehuwd is geweest, ook na de echtscheiding bevoegd blijft om de achternaam van de voormalige partner te gebruiken. Die bevoegdheid eindigt pas wanneer een nieuwe huwelijkspartner in beeld komt en er een nieuw huwelijk of geregistreerd partnerschap wordt aangegaan. Een andere mogelijkheid is dat de rechter het gebruik van de naam van de ex-partner ontzegt. Dat kan alleen als er geen afstammelingen meer in leven zijn en wanneer daartoe gegronde redenen bestaan.
Niet alle gemeenten vragen actief naar de gewenste naamvoering op het moment dat de echtscheiding wordt ingeschreven. In sommige gemeenten gebeurt dit wel, maar waar dat niet het geval is, kan iemand later alsnog aangeven welke achternaam hij of zij wil gebruiken. Ook in deze situatie wordt de wijziging geregistreerd in de Basisregistratie Personen en verwerkt door de overheid in de communicatie.
Het belangrijkste onderscheid om te onthouden is dat naamvoering iets anders is dan een officiële naamswijziging. Wie zijn juridische achternaam wil veranderen, moet daarvoor een formeel verzoek indienen bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid (Justis). Dat proces verloopt via een Koninklijke Beslissing en staat los van trouwen of scheiden. Achternaamgebruik tijdens of na een huwelijk is dus vooral een administratieve keuze, geen juridische wijziging van de eigenlijke achternaam.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over naamswijzigingen? Onze personen- en familierechtrecht advocaten staan klaar om u te helpen! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 00 19 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Onze personen- en familierecht advocaten nemen dan zo snel mogelijk contact met u op.