In sommige familiezaken kan er sprake zij van een belangenconflict tussen een kind en zijn of haar ouders of voogd. Denk bijvoorbeeld aan situaties waarin het gaat om gezag, omgang, erkenning of adoptie. Wanneer de belangen van het kind niet overeenkomen met die van de volwassenen die het vertegenwoordigen, kan de rechter besluiten om een bijzondere curator te benoemen. Deze persoon komt op voor het belang van het kind en zorgt ervoor dat zijn of haar stem gehoord wordt. In deze blog leest u wat een bijzondere curator is, wanneer de rechter dit maatregel toewijst en hoe de procedure verloopt.
Wat is een bijzondere curator?
Een bijzondere curator is een onafhankelijk persoon die door de kinderrechter wordt benoemd om de belangen van een minderjarige te behartigen, wanneer die belangen in strijd in met die van de ouder(s) of voogd. De wettelijke grondslag hiervoor is te vinden in artikel 1:250 van het Burgerlijk Wetboek.
De bijzondere curator is meestal een advocaat of gedragsdeskundige die ervaring heeft met familiezaken. Zijn of haar taak is om het kind te vertegenwoordigen in een specifieke kwestie en daarover verslag uit te brengen aan de rechter. De curator voert gesprekken met het kind, onderzoekt de situatie en geeft advies over wat in het belang van het kind is. Daarnaast moet de curator op basis van artikel 1:250 BW altijd een schriftelijk verslag met bevindingen en advies aan de rechter uitbrengen.
Belangrijk om te weten is dat een bijzondere curator geen gezag heeft over het kind. Het gaat om een tijdelijke en doelgerichte benoeming: de curator wordt alleen aangesteld voor de kwestie waarin het belangenconflict speelt.
Wanneer wordt een bijzondere curator toegewezen?
De rechter kan een bijzondere curator benoemen wanneer er sprake is van een belangenconflict tussen het kind en de ouder(s) of voogd. Volgens artikel 1:250 BW moet het gaan om een conflict met betrekking tot de verzorging en opvoeding of het vermogen van het kind. Daarbij moet de benoeming aantoonbaar ‘’in het belang van het kind’’ zijn; de rechter maakt altijd een zorgvuldige belangenafweging.
In de praktijk kan dat onder meer voorkomen in de volgende situaties:
- Afstammingszaken
Bij procedures over wie de ouders zijn wordt in de praktijk vaak standaard een bijzonder curator benoemd
- Omgangsregeling / contact
Als een kind aangeeft geen contact te willen met een ouder, terwijl de ouder met gezag dat contact toch probeert afdwingen.
- Gezag kwesties
Wanneer ouders gescheiden zijn en er onenigheid bestaat over wie het gezag over het kind moet krijgen.
- Adoptie of plaatsing in een pleeggezin
Wanneer een kind een eigen mening heeft over adoptie of plaatsing, kan de rechter een bijzondere curator benoemen om die mening objectief over te brengen.
Belangrijke nuance: De rechter beoordeeld per zaak of het daadwerkelijk nodig is om een bijzondere curator aan te stellen. Vaak wordt eerst bekeken of de raad voor kinderbescherming of een andere instantie het conflict kan oplossen. Pas wanneer dat niet lukt of onvoldoende waarborg biedt voor de belangen van het kind, volgt een benoeming.
Wie kan om een bijzondere curator verzoeken?
Een verzoek tot benoeming van een bijzonder curator kan door verschillende partijen worden gedaan. Volgens artikel 1:250 BW kan dit verzoek niet alleen worden ingediend door het kind zelf (vanaf ongeveer twaalf jaar) of door een van de ouders of de voogd, maar ook door andere belanghebbenden.
Een belanghebbende is iemand die een duidelijk en direct belang heeft bij het welzijn van het kind, zoals een familielid, pleegouder of hulpverlener. Zij mogen een verzoek indienen wanneer zij vinden dat de belangen van het kind niet goed worden behartigd.
Daarnaast heeft een kinderrechter de bevoegdheid om uit eigen beweging (ambtshalve) een bijzondere curator te benoemen, wanneer hij vaststelt dat de situatie daar aanleiding toe geeft.
Kosten van een bijzondere curator
In de meeste gevallen brengt de benoeming van een bijzondere curator geen kosten met zich mee voor het kind of de ouders.
Wanneer de curator een advocaat is, wordt de vergoeding vaak betaald uit de staatskas via de raad voor rechtsbijstand. Dit betekent dat de overheid de kosten draagt, zodat het kind altijd vertegenwoordigd kan worden, ongeacht de financiële situatie van het gezin.
Duur en einde van de benoeming
De benoeming van een bijzondere curator is altijd tijdelijk. Zodra de specifieke kwestie is afgerond, eindigt de taak van de curator automatisch. De rechter kan de benoeming ook tussentijds beëindigen, bijvoorbeeld wanneer blijkt dat de curator zijn raak heeft voltooid of dat de belangenstrijd is opgelost.
De benoeming eindigt ook automatisch zodra de rechter uitspraak heeft gedaan over de kwestie waarvoor de curator is aangesteld.
Conclusie
Een bijzondere curator wordt door de rechter toegewezen wanneer er sprake is van een duidelijk belangenconflict tussen een kind en zijn of haar ouder(s) of voogd. De curator zorgt ervoor dat het kind gehoord wordt en dat zijn of haar belangen centraal staan bij de besluitvorming.
De maatregel is tijdelijk, zorgvuldig en bedoeld om het evenwicht te herstellen in situaties waarin een kind klem dreigt te raken tussen volwassenen.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van de blog vragen over gezagszaken? Onze advocaat-mediator staat u graag bij! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 00 19 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.