Veel ouders gaan ervan uit dat hun financiële verantwoordelijkheid voor hun kind eindigt zodra het kind 18 jaar wordt. Dat is niet het geval. Ook na het bereiken van de meerderjarige leeftijd kunnen ouders verplicht blijven om bij te dragen aan de kosten van levensonderhoud en studie.
Voor kinderen van 18 tot 21 jaar geldt namelijk een bijzondere onderhoudsplicht. Deze groep wordt in het familierecht aangeduid als jongmeerderjarigen.
Wat is een jongmeerderjarige?
Een jongmeerderjarige is iemand die 18, 19 of 20 jaar oud is. Vanaf de 18e verjaardag is een kind juridisch meerderjarig en eindigt het ouderlijk gezag. Dat betekent echter niet dat de onderhoudsplicht van de ouders automatisch stopt.
Ouders zijn in beginsel verplicht om hun kind tot de 21e verjaardag financieel te ondersteunen. Deze verplichting heeft betrekking op de kosten van levensonderhoud en studie.
De onderhoudsplicht geldt niet alleen in situaties waarin ouders zijn gescheiden. Ook als ouders nooit met elkaar getrouwd zijn geweest, blijft deze verplichting bestaan. Onder omstandigheden kunnen ook stiefouders een onderhoudsplicht hebben.
Wat verandert er wanneer uw kind 18 wordt?
De 18e verjaardag is juridisch een belangrijk moment. Vanaf dat moment:
- eindigt het ouderlijk gezag;
- is het kind zelf verantwoordelijk voor zijn of haar financiële zaken;
- ontvangt het kind de alimentatie in beginsel zelf, in plaats van de andere ouder.
Het bereiken van de 18-jarige leeftijd betekent dus niet automatisch dat de alimentatie stopt. In veel gevallen blijft het bestaande alimentatiebedrag in eerste instantie ongewijzigd.
Wilt u de alimentatie aanpassen of beëindigen? Maak hierover dan duidelijke afspraken met uw kind of laat de situatie juridisch beoordelen. Stop niet zomaar eenzijdig met betalen. Dat kan leiden tot een betalingsachterstand en juridische procedures.
Hoe wordt de hoogte van de alimentatie bepaald?
Voor jongmeerderjarigen gelden andere uitgangspunten dan voor minderjarige kinderen. Er zijn geen vaste alimentatietabellen die rechtstreeks bepalen hoeveel er moet worden betaald.
Bij het bepalen van de behoefte wordt onder meer gekeken naar de daadwerkelijke kosten van het kind. Ook kunnen de normen voor studiefinanciering (WSF-normen) een rol spelen.
Daarbij wordt onder andere gekeken naar:
- de opleiding die het kind volgt, bijvoorbeeld MBO, HBO of WO;
- of het kind thuis woont of uitwonend is;
- de kosten van levensonderhoud;
- de kosten die samenhangen met de studie;
- eventuele inkomsten en voorzieningen van het kind.
Studiefinanciering en zorgtoeslag kunnen doorgaans worden meegenomen bij het bepalen van de behoefte. Inkomsten uit een bijbaan kunnen eveneens een rol spelen, maar worden niet zonder meer volledig in mindering gebracht.
Omdat de omstandigheden per jongmeerderjarige verschillen, is maatwerk vaak noodzakelijk.
Met wie worden afspraken over alimentatie gemaakt?
Vanaf de 18e verjaardag is het kind zelf juridisch verantwoordelijk voor de alimentatie. De verzorgende ouder is niet langer degene aan wie de alimentatie voor het kind moet worden betaald.
De jongmeerderjarige kan daarom zelf afspraken maken met de ouders over de hoogte en betaling van de bijdrage. Uiteraard moeten deze afspraken wel aansluiten bij de financiële behoefte van het kind en de draagkracht van de ouders.
Wanneer ouders en kind er samen niet uitkomen, kan het verstandig zijn om juridisch advies in te winnen.
Wat gebeurt er als een jongmeerderjarige gaat werken?
Een jongmeerderjarige die werkt, kan mogelijk zelf geheel of gedeeltelijk in zijn of haar levensonderhoud voorzien. Dat betekent echter niet automatisch dat de onderhoudsplicht van de ouders eindigt.
Er moet worden gekeken naar de hoogte en de aard van het inkomen en naar de overige omstandigheden. Een substantieel inkomen uit bijvoorbeeld een fulltime baan kan aanleiding zijn om de bijdrage te verminderen of te beëindigen.
Een ouder kan daarom niet zonder meer zelf bepalen dat er geen alimentatie meer hoeft te worden betaald omdat het kind een baan heeft. Laat eerst beoordelen of het inkomen daadwerkelijk gevolgen heeft voor de onderhoudsplicht.
Wat als uw kind op kamers gaat?
Ook wanneer een jongmeerderjarig kind zelfstandig gaat wonen, blijft de wettelijke onderhoudsplicht in beginsel bestaan.
Wel kunnen de kosten van levensonderhoud aanzienlijk veranderen wanneer een kind uitwonend wordt. Denk bijvoorbeeld aan huur, boodschappen, verzekeringen, studiekosten en andere vaste lasten.
Ook de financiële verhouding tussen beide ouders kan hierdoor veranderen. Beide ouders blijven in beginsel onderhoudsplichtig en hun draagkracht kan worden meegenomen bij de verdeling van de kosten.
Het is daarom verstandig om bij een verandering in de woonsituatie opnieuw naar de alimentatie te kijken.
Kan alimentatie worden verlaagd of beëindigd?
In bijzondere omstandigheden kan een ouder de rechter vragen om de bijdrage te verlagen of op nihil te stellen. Het gaat hierbij om het zogenoemde matigingsrecht.
Een rechter gaat hier terughoudend mee om. Er moet sprake zijn van bijzondere omstandigheden. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan situaties waarin een jongmeerderjarige:
- zijn of haar studie structureel en zonder goede reden verwaarloost;
- een opleiding volgt die onder de omstandigheden evident onrealistisch is;
- zich ernstig tegenover de ouder misdraagt.
Niet iedere onenigheid tussen ouder en kind is voldoende om de onderhoudsplicht te beëindigen. De omstandigheden moeten van dien aard zijn dat het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet langer van de ouder kan worden verlangd om een bijdrage te betalen.
Wat gebeurt er na de 21e verjaardag?
In principe eindigt de wettelijke onderhoudsplicht van ouders wanneer het kind 21 jaar wordt.
Ook hier zijn echter uitzonderingen mogelijk. Zo kan onder bepaalde omstandigheden een onderhoudsverplichting blijven bestaan wanneer een kind bijvoorbeeld vanwege een handicap niet in staat is om zelfstandig in het levensonderhoud te voorzien.
Daarnaast kunnen ouders en kind eerder afspraken hebben gemaakt over een langere periode waarin een bijdrage wordt betaald. Bijvoorbeeld wanneer in een ouderschapsplan of overeenkomst is vastgelegd dat de financiële ondersteuning doorloopt totdat een bepaalde opleiding is afgerond.
Het is daarom belangrijk om niet alleen naar de wettelijke hoofdregel te kijken, maar ook naar eerder gemaakte afspraken.
De Brouwer Advocaten
Alimentatie voor jongmeerderjarigen is juridisch vaak complex en emotioneel beladen. Iedere situatie is anders. Overweeg daarom altijd juridisch advies voordat u afspraken wijzigt of betalingen stopzet. U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 0019 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.