In het personen- en familierecht kunnen situaties ontstaan waarin de belangen van een kind botsen met die van zijn of haar ouder(s) of voogd. Dit kan bijvoorbeeld spelen bij een procedure over gezag, omgang, afstamming, erkenning of adoptie. Wanneer sprake is van een dergelijk belangenconflict, kan de rechter een bijzondere curator benoemen.
Een bijzondere curator behartigt in een specifieke kwestie de belangen van het kind en zorgt ervoor dat deze belangen op een onafhankelijke manier onder de aandacht van de rechter worden gebracht.
In deze blog leggen wij uit wat een bijzondere curator precies doet, wanneer deze kan worden benoemd, wie daarom kan verzoeken en hoe lang een benoeming duurt.
Wat is een bijzondere curator?
Een bijzondere curator is een persoon die door de rechter wordt benoemd om de belangen van een minderjarige te behartigen wanneer deze belangen in strijd kunnen komen met de belangen van de ouder(s) of voogd. De wettelijke basis hiervoor is te vinden in artikel 1:250 van het Burgerlijk Wetboek.
De bijzondere curator wordt benoemd voor een specifieke kwestie. Het gaat dus niet om een persoon die het gezag over het kind overneemt. De ouder(s) of voogd blijven in beginsel verantwoordelijk voor de verzorging, opvoeding en vertegenwoordiging van het kind.
De bijzondere curator heeft juist een afgebakende taak: onderzoeken wat er speelt, de belangen van het kind in kaart brengen en deze belangen in de betreffende procedure vertegenwoordigen.
Een bijzondere curator kan bijvoorbeeld een advocaat of een andere deskundige zijn, afhankelijk van de aard van de zaak. De curator spreekt met het kind en, waar nodig, met de betrokken volwassenen en andere personen of instanties. Vervolgens brengt de bijzondere curator verslag uit aan de rechter en kan daarbij een advies geven.
Wanneer kan een bijzondere curator worden benoemd?
Een bijzondere curator kan worden benoemd wanneer sprake is van een belangenconflict tussen de minderjarige en zijn of haar ouder(s) of voogd. Op grond van artikel 1:250 BW moet het gaan om een conflict dat betrekking heeft op de verzorging en opvoeding van het kind of diens vermogen.
De rechter beoordeelt per situatie of een benoeming noodzakelijk is. Daarbij staat het belang van het kind centraal.
Een bijzondere curator kan onder meer een rol spelen bij:
- Afstammingszaken: Bij procedures over de afstamming van een kind kan een belangenconflict ontstaan tussen het kind en zijn of haar wettelijke vertegenwoordiger. In dergelijke zaken kan de rechter aanleiding zien om een bijzondere curator te benoemen.
- Omgang en contact: Ook bij geschillen over omgang of contact kan een bijzondere curator worden benoemd. Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn wanneer het kind zelf een duidelijk standpunt inneemt over het contact met een ouder en de belangen van het kind mogelijk niet volledig samenvallen met die van de ouder die het kind vertegenwoordigt.
- Gezagskwesties: Bij geschillen over het gezag kan eveneens sprake zijn van tegenstrijdige belangen. Een bijzondere curator kan in zo’n situatie onderzoeken wat de positie en belangen van het kind zijn en deze onder de aandacht van de rechter brengen.
- Erkenning en adoptie: Ook bij procedures over erkenning of adoptie kunnen de belangen van het kind een belangrijke rol spelen. Wanneer die belangen mogelijk botsen met die van de ouder of voogd, kan de rechter een bijzondere curator benoemen.
Wie kan om een bijzondere curator verzoeken?
Een verzoek tot benoeming van een bijzondere curator kan door verschillende personen worden gedaan. Ook het kind zelf kan, afhankelijk van de omstandigheden en zijn of haar leeftijd en ontwikkeling, aanleiding geven tot een verzoek.
Daarnaast kunnen de ouder(s), voogd of andere belanghebbenden een verzoek doen. Onder omstandigheden kan ook de rechter ambtshalve, dus uit eigen beweging, een bijzondere curator benoemen.
De rechter beoordeelt vervolgens of aan de wettelijke voorwaarden is voldaan en of een benoeming in het belang van het kind noodzakelijk is.
Wat doet een bijzondere curator precies?
De bijzondere curator heeft een specifieke en onafhankelijke taak. De precieze werkzaamheden zijn afhankelijk van de kwestie waarvoor de curator is benoemd.
In de praktijk kan de bijzondere curator onder meer:
- gesprekken voeren met het kind;
- de situatie en de belangen van het kind onderzoeken;
- relevante informatie en stukken bestuderen;
- waar nodig contact hebben met ouders, voogd, hulpverleners of andere betrokkenen;
- het kind in de betreffende procedure vertegenwoordigen;
- de rechter informeren over de bevindingen;
- een advies geven over de belangen van het kind.
Het is belangrijk om te benadrukken dat de bijzondere curator niet simpelweg doet wat het kind zegt. De curator onderzoekt zelfstandig de situatie en beoordeelt wat de belangen van het kind zijn binnen de kwestie waarvoor hij of zij is benoemd.
Heeft een bijzondere curator het gezag over het kind?
Nee. Een bijzondere curator krijgt geen gezag over het kind.
De benoeming is beperkt tot de specifieke situatie of procedure waarvoor de curator is aangesteld. De ouder(s) of voogd behouden hun wettelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden, tenzij de rechter daarover in een afzonderlijke procedure anders beslist.
De bijzondere curator vormt daarmee geen vervanging van de ouder of voogd, maar biedt een extra waarborg wanneer de belangen van het kind en zijn of haar vertegenwoordiger mogelijk uiteenlopen.
Wat kost een bijzondere curator?
De kosten van een bijzondere curator zijn afhankelijk van de omstandigheden en de wijze waarop de curator wordt gefinancierd.
Wanneer een advocaat als bijzondere curator wordt benoemd, kan de vergoeding onder bepaalde voorwaarden via de Raad voor Rechtsbijstand worden geregeld. De precieze wijze van vergoeding hangt onder meer af van de aard van de zaak en de beslissing van de rechter.
Het is daarom verstandig om bij een voorgenomen benoeming na te gaan hoe de kosten in de betreffende zaak worden geregeld.
Hoe lang blijft een bijzondere curator benoemd?
Een bijzondere curator wordt benoemd voor een specifieke kwestie en heeft daarmee in beginsel een tijdelijk karakter.
Wanneer de werkzaamheden waarvoor de curator is benoemd zijn afgerond, eindigt de taak van de bijzondere curator. Ook kan de rechter de benoeming beëindigen wanneer daar aanleiding toe bestaat, bijvoorbeeld wanneer het belangenconflict niet langer bestaat of de werkzaamheden van de curator zijn voltooid.
De precieze duur van de benoeming hangt daarom af van de omstandigheden van de zaak en van de opdracht die de rechter aan de bijzondere curator heeft gegeven.
Waarom kan een bijzondere curator belangrijk zijn voor een kind?
Een kind kan in een juridische procedure tussen volwassenen gemakkelijk in een moeilijke positie terechtkomen. Wanneer de belangen van het kind mogelijk niet volledig worden vertegenwoordigd door de ouder(s) of voogd, kan een bijzondere curator ervoor zorgen dat ook het zelfstandige belang van het kind wordt onderzocht en naar voren wordt gebracht.
De bijzondere curator kan daarmee een belangrijke rol spelen bij het inzichtelijk maken van de positie van het kind en het informeren van de rechter.
Conclusie
Een bijzondere curator is een onafhankelijke persoon die door de rechter kan worden benoemd wanneer de belangen van een minderjarige mogelijk botsen met die van zijn of haar ouder(s) of voogd. De curator wordt aangesteld voor een specifieke kwestie en heeft als doel de belangen van het kind binnen die kwestie te behartigen.
De bijzondere curator heeft geen gezag over het kind, maar onderzoekt de situatie, spreekt met het kind en andere betrokkenen en informeert de rechter over zijn of haar bevindingen en, waar passend, advies.
Heeft u te maken met een familierechtelijke procedure waarin de belangen van een kind mogelijk niet voldoende worden vertegenwoordigd? Dan kan het verstandig zijn om tijdig juridisch advies in te winnen.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over gezagszaken? Onze familierechtspecialisten staan u graag bij! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 0019 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.