Binnen het familierecht speelt erkenning een belangrijke rol bij het vaststellen van juridisch ouderschap. De vraag wie als ouder wordt aangemerkt, is niet alleen van belang voor de familierechtelijke verhouding, maar werkt tevens door in onder meer het gezagsrecht, het erfrecht en de onderhoudsverplichtingen. Maar wat houdt erkenning precies in en wat betekent dit in een tijd waarin gezinsvormen steeds diverser worden? In deze blog lichten we dit toe.
Wie zijn juridisch gezien ouder?
Juridisch ouderschap is niet uitsluitend gebaseerd op biologische afstamming, maar kan mede ontstaan door rechtshandelingen of rechterlijke beslissingen. Volgens de wet is de moeder van een kind:
- de vrouw uit wie het kind geboren is
- de vrouw die het kind heeft geadopteerd
- de vrouw die het kind heeft erkend
- de vrouw van wie het ouderschap door de rechter is vastgesteld
- de vrouw met wie de biologische moeder op het moment van de geboorte getrouwd is of een geregistreerd partnerschap heeft. De voorwaarde hiervoor is dat het kind verwekt is door kunstmatige bevruchting door een onbekende donor (volgens de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting). Dan is zij ook de moeder van het kind.
Volgens de wet is de vader van een kind:
- de man die met de moeder getrouwd is of een geregistreerd partnerschap heeft tijdens de geboorte van het kind
- de man die het kind heeft geadopteerd
- de man die het kind heeft erkend
- de man van wie het ouderschap door de rechter is vastgesteld
Wat is erkenning?
Erkenning is één van de rechtshandelingen waarmee iemand juridisch ouder kan worden, zonder dat er sprake is van een huwelijk of geregistreerd partnerschap met de moeder. Door erkenning ontstaat er een familierechtelijke betrekking tussen de ouder en het kind. Dit brengt rechten en plichten met zich mee, zoals een onderhoudsplicht. De juridische ouders van een kind moeten financieel bijdragen aan de verzorging en opvoeding van het kind tot deze de leeftijd van 21 jaar heeft bereikt. Daarnaast zijn er ook erfrechtelijke gevolgen. Op grond van de wet erven kinderen van hun juridische ouders krachtens versterferfrecht en hebben zij aanspraak op hun legitieme portie. Ook ontstaat hierdoor de mogelijkheid om (gezamenlijk) gezag aan te vragen bij de rechtbank.
Erkenning kan zowel voor als na de geboorte van het kind plaatsvinden. Erkenning voor de geboorte, ook bekend als de erkenning van de ongeboren vrucht, kan plaatsvinden bij elke gemeente in Nederland. Daarnaast kan de erkenning plaatsvinden bij de aangifte van de geboorte van het kind in de gemeente waar het kind is geboren. Indien de erkenning niet rondom de geboorte van het kind is geregeld, is erkenning ook op latere leeftijd van het kind mogelijk. Zowel de moeder als het kind kunnen de erkenning weigeren. In dergelijke gevallen kan de ouder wiens erkenning wordt geweigerd de rechtbank verzoeken om vervangende toestemming te verlenen. Hierbij is het verplicht om vertegenwoordigd te worden door een familierecht advocaat.
Co-ouderschap en meerouderschap
In veel gevallen is het niet vanzelfsprekend dat de juridische ouders gezamenlijk de dagelijkse zorg en opvoeding uitvoeren. Dit komt onder andere voor wanneer de ouders hun relatie beëindigen, waarbij vaak co-ouderschap volgt. Co-ouderschap betreft een feitelijke invulling van de zorg- en opvoedingstaken na beëindiging van een relatie, waarbij beide juridische ouders in min of meer gelijke mate betrokken blijven bij het kind. Deze regeling wordt doorgaans vastgelegd in een ouderschapsplan, zoals vereist bij echtscheiding.
Daarnaast is sprake van een toenemende diversiteit aan gezinsvormen, waaronder situaties waarin meer dan twee volwassenen duurzaam betrokken zijn bij de verzorging en opvoeding van een kind. In dergelijke gevallen wordt gesproken van meerouderschap. Het huidige wettelijke stelsel biedt echter geen ruimte voor meer dan twee juridische ouders. Dit betekent dat, ondanks de feitelijke opvoedingssituatie, slechts twee personen als juridisch ouder kunnen worden aangemerkt. De overige betrokkenen missen daarmee de rechtspositie die aan juridisch ouderschap is verbonden.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over erkenning of ouderschap? Onze familierechtadvocaten staan u graag bij! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 0019 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.