Wanneer je niet getrouwd bent of geen geregistreerd partnerschap hebt, ontstaat het juridisch ouderschap niet vanzelf voor beide ouders. Vooral voor de vader, duomoeder of stiefouder is erkenning daarom een belangrijke stap. Maar wat houdt erkenning precies in? En welke rechten en plichten ontstaan hierdoor? In deze blog lees je het.
Wat is erkenning?
Erkenning is de juridische handeling waarmee iemand officieel ouder wordt van een kind, terwijl dat ouderschap niet automatisch ontstaat bij de geboorte. In Nederland is de biologische moeder van het kind altijd de eerste juridische ouder, maar voor een tweede ouder ontstaat deze status alleen automatisch als een huwelijk of geregistreerd partnerschap bestaat op het moment van de geboorte.
Is dit niet het geval? Dan moet de andere ouder het kind erkennen om juridisch ouder te worden. Dit kan een biologische vader zijn, maar ook een duomoeder of in sommige situaties zelfs een stiefouder. Erkenning creëert een familierechtelijke betrekking en daarmee ontstaan zowel rechten als verplichtingen.
Wie kan een kind erkennen?
Niet iedereen kan zomaar een kind erkennen. De wet stelt daar duidelijke regels voor:
- De erkenner moet 16 jaar of ouder zijn;
- Voor kinderen jonger dan 16 jaar is de toestemming van de moeder verplicht;
- Is het kind 12 jaar of ouder? Dan is naast de moeder ook van het kind zelf toestemming nodig. Vanaf 16 jaar geeft het kind zelfstandig toestemming; die van de moeder is dan niet meer vereist;
- Als het kind twee juridische ouders heeft, is erkenning niet meer mogelijk. Een voorbeeld: een nieuwe partner kan geen ouder meer worden als de biologische vader het kind eerder heeft erkend;
- Staat iemand onder curatele vanwege lichamelijke of geestelijke problemen? Dan is vooraf toestemming van de kantonrechter vereist.
Wanneer kun je een kind erkennen?
Erkenning kan op verschillende momenten plaatsvinden en dat geeft ouders de ruimte om te kiezen wat het beste past bij hun situatie. Sommige ouders regelen de erkenning al voor de geboorte. Dit wordt ook wel het erkennen van de ongeboren vrucht genoemd. Dit kan in iedere gemeente in Nederland worden gedaan. De moeder moet hiervoor schriftelijk toestemming geven of zelf aanwezig zijn tijdens de afspraak. Veel ouders kiezen voor deze mogelijkheid, omdat het alle juridische zaken al voor de bevalling duidelijk regelt.
Een andere mogelijkheid is om het kind te erkennen tijdens de geboorteaangifte. Die aangifte moet altijd worden gedaan in de gemeente waar het kind is geboren. Op dat moment kan de ouder die nog geen juridische ouder is, direct erkenning laten vastleggen. Ook hiervoor is de schriftelijke toestemming van de moeder nodig als zij niet aanwezig is. Dit kan binnen 3 dagen na de bevalling, waarbij de geboortedag niet meetelt.
Tot slot kan erkenning ook na de geboorte plaatsvinden. Dit kan op ieder moment, zelfs wanneer het kind inmiddels meerderjarig is. Wel gelden er dan aanvullende regels: vanaf 12 jaar moet de moeder van het kind en het kind zelf ook toestemming geven en vanaf zestien jaar is alleen de toestemming van het kind zelf nog nodig. Hierdoor blijft erkenning mogelijk in uiteenlopende situaties, terwijl het kind op latere leeftijd ook een eigen stem heeft in die beslissing.
Wat zijn de gevolgen van erkenning?
Erkenning is geen simpele administratieve handeling; het heeft belangrijke juridische gevolgen. Zodra iemand een kind erkent, ontstaat er een familierechtelijke betrekking tussen ouder en kind. De erkenner wordt officieel juridisch ouder, met alle rechten en plichten die daarbij horen.
Een van de belangrijkste gevolgen is de onderhoudsplicht. De erkenner moet financieel bijdrage aan de verzorging en opvoeding van het kind tot het 21ste levensjaar. Daarnaast ontstaat er een erfrechtelijke relatie, waardoor ouder en kind wettelijk van elkaar erven, tenzij in een testament anders is bepaald.
Bij de erkenning van het eerste gezamenlijke kind wordt ook samen met de moeder een keuze gemaakt voor de achternaam van het kind. Deze keuze geldt automatisch voor eventuele volgende kinderen van dezelfde ouders.
Conclusie
Erkenning is een belangrijke juridische stap voor ouders die niet getrouwd zijn of geen geregistreerd partnerschap hebben. Het geeft de erkenner juridische rechten en plichten, zoals onderhoudsplicht, erfrecht en het recht op ouder ouderlijk gezag. Ook zorgt erkenning voor duidelijke afspraken over de achternaam en de juridische relatie tussen ouder en kind. Erkenning kan op verschillende momenten plaatsvinden, waardoor het flexibel toepasbaar is, terwijl zowel moeder als kind (vanaf 12 jaar) toestemming geven.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over erkenning. Onze familierechtadvocaten staan u graag bij! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 00 19 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.