Ieder minderjarig kind staat onder gezag. Dit kan gezamenlijk ouderlijk gezag, eenhoofdig gezag of gezamenlijk gezag met een niet-ouder of voogdij zijn. Maar wat wordt er precies verstaan onder gezag? Gezag is de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding van een kind. Verder ziet gezag op de wettelijke vertegenwoordiging van een kind. Wanneer er zorgen zijn over de manier waarop een kind opgroeit kan er een kinderbeschermingsmaatregel worden opgelegd waarmee het ouderlijk gezag wordt beperkt of zelf helemaal wordt beëindigd. In Nederland kent men de ondertoezichtstelling, de uithuisplaatsing en de gezag beëindigende maatregel. In deze blog leest u wat de verschillende maatregelen inhouden en wanneer deze kunnen worden opgelegd.
Ondertoezichtstelling
Door middel van een ondertoezichtstelling kan een kind onder toezicht worden gesteld van een gecertificeerde instelling. Dat is een instantie die de ondertoezichtstelling uitvoert en een jeugdzorgmedewerker, ook wel gezinsvoogd genoemd, aan het kind koppelt. De jeugdzorgwerker biedt de ouders en het kind hulp en begeleiding bij het oplossen van de problemen. Daarbij kunnen er allerlei vormen van hulpverlening worden ingezet. Hierbij kunt u denken aan speltherapie, opvoedondersteuning, traumatherapie enzovoort.
Let op: bij ondertoezichtstelling behouden de ouders het gezag over het kind. Het gezag wordt echter wel beperkt.
Criteria ondertoezichtstelling
In artikel 1:255 lid 1 Burgerlijk Wetboek zijn de criteria voor een ondertoezichtstelling opgenomen. Allereerst is vereist dat het kind zodanig opgroeit, dat hij op ernstige wijze in zijn ontwikkeling wordt bedreigd. Daarnaast is vereist dat de noodzakelijke zorg om die bedreiging weg te nemen niet of onvoldoende wordt geaccepteerd door de ouders of het kind. Tot slot is vereist dat de ouders naar verwachting binnen een aanvaardbare termijn de verzorging en opvoeding van het kind weer zelfstandig op zich kunnen nemen. Wat een aanvaardbare termijn is, is niet wettelijk vastgelegd. Dat is afhankelijk van de omstandigheden van het geval, waarbij de leeftijd en ontwikkeling van het kind een rol spelen. Wel kan worden gesteld dat een ondertoezichtstelling niet jarenlang hoort te duren.
Voorlopige ondertoezichtstelling
In crisissituaties waarbij snel moet worden ingegrepen kan de rechter een kind voorlopig onder toezicht stellen, zonder de ouders en het kind te horen. De rechter spreekt de voorlopige ondertoezichtstelling uit voor de duur van twee weken indien er wordt voldaan aan twee criteria. De vereisten zijn dat er een ernstig vermoeden is dat er sprake is van gronden voor een gewone ondertoezichtstelling. Tevens moet de maatregel noodzakelijk zijn om een acute en ernstige bedreiging van het kind weg te nemen. Na een voorlopige ondertoezichtstelling volgt meestal aansluitend een reguliere ondertoezichtstelling. De duur van een reguliere ondertoezichtstelling is maximaal een jaar.
Uithuisplaatsing
Wanneer een ondertoezichtstelling onvoldoende bescherming biedt kan een kind uit huis worden geplaatst. Dat mag uitsluitend met een machtiging die door de rechter is verleend. Bij voorkeur wordt een kind in een gezinshuis of pleeghuis geplaatst.
Als de ouders van het kind het er niet mee eens zijn dat hun kind uit huis wordt geplaatst, wordt er gesproken over een gedwongen uithuisplaatsing. Het kan echter ook gaan om een kind met ernstige gedragsproblemen en ouders die de situatie niet meer aankunnen. In zo’n situatie stemmen ouders vaak wel in met de maatregel en is de uithuisplaatsing vrijwillig.
Criteria uithuisplaatsing
De rechter beoordeelt of een uithuisplaatsing noodzakelijk is aan de hand van twee criteria. Ten eerste beoordeelt de rechter of de uithuisplaatsing noodzakelijk is in het belang van de verzorging en opvoeding van het kind. Daarnaast toetst hij of het noodzakelijk is voor het onderzoek van de geestelijke of lichamelijke gesteldheid van het kind.
Voorlopige uithuisplaatsing
Een machtiging tot uithuisplaatsing kan, net zoals de ondertoezichtstelling, worden verleend voor de duur van een jaar. Tevens kan ook bij de uithuisplaatsing, in crisissituaties, een machtiging worden verleend, zonder de ouders en het kind te horen. De machtiging wordt dan voorlopig verleend voor de duur van twee weken. De rest van het verzoek wordt aangehouden en er wordt in die periode een zitting gepland om de ouders en eventueel het kind te horen.
Gezagsbeëindigende maatregel
De gezagsbeëindigde maatregel is de zwaarste kinderbeschermingsmaatregel. Middels deze maatregel kan de rechter het gezag van een of beide ouders beëindigen.
Als het gezag van een van de ouders wordt beëindigd, dan heeft de andere ouder automatisch eenhoofdig gezag. Wanneer geen van beide ouders het gezag meer heeft dan benoemt de rechtbank een voogd over het kind. Dat is meestal de gecertificeerde instelling of de pleegouder van het kind.
Criteria gezagsbeëindigde maatregel
De rechter kan het gezag van ouders beëindigen als wordt voldaan aan de volgende alternatieve criteria. Gezagsbeëindiging is mogelijk als het kind ernstig in zijn ontwikkeling wordt bedreigd en de ouders niet in staat zijn verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding van het kind weer zelfstandig op zich te nemen, binnen een voor het kind aanvaardbare termijn. Gezagsbeëindiging is ook mogelijk indien de ouder misbruik maakt van het gezag.
Duur gezagsbeëindigde maatregel
Een gezagsbeëindiging is in beginsel permanent en duurt tot het kind meerderjarig is. De rechter kan echter bepalen om het gezag van een ouder weer te herstellen indien dit in het belang is van het kind en de ouder in staat is om duurzaam de zorg en opvoeding van het kind op zich te nemen.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van de blog vragen over een familierechtelijke kwestie waar kinderen bij betrokken zijn? Onze familierechtadvocaat staat u graag bij! U kunt ons Rotterdamse advocatenkantoor bereiken door te bellen naar 010 311 6080 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.