Aansprakelijkheid doet zich voor wanneer een andere individu of andere partij verantwoordelijk kan worden gehouden voor eventuele schade die u hebt geleden. Deze verantwoordelijke partij, bekend als de aansprakelijke partij, kan verplicht zijn om uw schade te vergoeden. Het is noodzakelijk om de wederpartij verantwoordelijk te stellen voor hun handelingen. Er bestaan exact vier hoofdsoorten aansprakelijkheid, die we in deze blog uitgebreid zullen bespreken!
Contractuele aansprakelijkheid
Contractuele aansprakelijkheid verwijst naar de verantwoordelijkheid voor schade die voortkomt uit het niet naleven van verplichtingen die zijn vastgelegd in een contract. Wanneer twee partijen, hetzij mondeling of schriftelijk, een overeenkomst aangaan, zijn zij gebonden aan de afspraken die voortvloeien uit die overeenkomst. Indien een van deze partijen niet aan zijn verplichtingen voldoet, ontstaat er een situatie van wanprestatie of schending van de overeenkomst. De benadeelde partij heeft het recht om de partij die tekortschiet aansprakelijk te stellen voor de geleden schade.
Voordat de benadeelde partij juridische stappen onderneemt, moet de tekortschietende partij echter eerst de kans krijgen om de verplichtingen alsnog na te komen. De benadeelde partij stelt de tekortschietende partij een ‘redelijke termijn’ vast waarbinnen deze zijn verplichtingen moet vervullen. Dit proces staat bekend als een ‘ingebrekestelling’. Als de tekortschietende partij na de ingebrekestelling nog steeds niet aan zijn verplichtingen voldoet, wordt hij als in ‘verzuim’ beschouwd. Pas op dat moment kan de benadeelde partij overwegen om het contract te ontbinden en eventueel schadevergoeding te eisen.
Uitzondering op contractuele aansprakelijkheid
Er is echter een uitzondering op de bovengenoemde regel. In het geval dat een partij tekortschiet, kan die partij niet aansprakelijk worden gesteld als zij een beroep doet op artikel 75 van boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. Deze bepaling luidt als volgt: Een tekortkoming kan de schuldenaar niet worden toegerekend als deze niet aan zijn schuld te wijten is, en evenmin als deze volgens de wet, een overeenkomst, of heersende opvattingen in de samenleving voor zijn verantwoordelijkheid komt.
Deze situatie doet zich bijvoorbeeld voor in gevallen van overmacht, waarin de tekortschietende partij niet in staat is om aan zijn verplichtingen te voldoen.
Wettelijke aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid die niet voortkomt uit een contract of overeenkomst, maar voortvloeit uit de wet, wordt aangeduid als wettelijke aansprakelijkheid. Dit betreft handelingen of nalatigheden van een persoon die schade veroorzaken bij een ander. De meest bekende vorm van wettelijke aansprakelijkheid is de ‘onrechtmatige daad’.
Artikel 162 van boek 6 van het Burgerlijk Wetboek stelt het als volgt: Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden toegerekend, is verplicht de schade die de ander dientengevolge lijdt, te vergoeden.
Als onrechtmatige daad wordt aangemerkt ‘een inbreuk op een recht en een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt’.
Schuldaansprakelijkheid
Voor schuldaansprakelijkheid zijn 3 voorwaarden vereist, namelijk (1) er is sprake van onrechtmatig handelen, (2) je hebt schuld aan het plaatsvinden van dat onrechtmatige handelen en (3) er is schade die het gevolg is van dit onrechtmatig handelen.
Bij onrechtmatig gedrag is het van belang dat er gehandeld wordt in strijd met de vereiste zorgvuldigheid ten opzichte van personen en eigendommen. Schuldaansprakelijkheid betekent dus dat iemand verantwoordelijk wordt gehouden voor de schade die is ontstaan door zijn eigen acties. Hierbij is het van belang dat er sprake is van verwijtbaar gedrag.
Een voorbeeld hiervan is wanneer je betrokken bent bij een verkeersongeval waarbij je iemand aanrijdt. In zo’n geval kun je aansprakelijk worden gesteld voor de schade die is ontstaan als gevolg van dit ongeval. Schuldaansprakelijkheid kan echter ook voorkomen wanneer er iets nagelaten wordt, dat wil zeggen, wanneer er verzuimd wordt om een bepaalde handeling te verrichten.
Risicoaansprakelijkheid
In tegenstelling tot schuldaansprakelijkheid is schuld bij risicoaansprakelijkheid niet van belang. Bij risicoaansprakelijkheid wordt iemand aansprakelijk gesteld voor schade die niet door die persoon zelf, maar door een ander is veroorzaakt. De aansprakelijke partij draagt zelf geen schuld aan de ontstane schade. In dit geval wordt de aansprakelijkheid bepaald door een specifieke rol of hoedanigheid die iemand inneemt, waardoor diegene aansprakelijk kan worden gesteld. Verschillende vormen van risicoaansprakelijkheid bestaan.
De soorten risicoaansprakelijkheid
Het Nederlandse Burgerlijk Wetboek stelt verschillende vormen van risicoaansprakelijkheid vast. Ten eerste hebben we de risicoaansprakelijkheid van ouders en voogden. Ouders die het ouderlijk gezag uitoefenen, zijn verantwoordelijk voor de handelingen van hun kinderen. Ouders zijn altijd aansprakelijk als hun kinderen jonger zijn dan 14 jaar. Voor kinderen tussen 14 en 16 jaar zijn ouders alleen aansprakelijk als zij de handeling van hun kind hadden kunnen voorkomen.
Ten tweede is er de risicoaansprakelijkheid van werkgevers. Werkgevers zijn verantwoordelijk voor de fouten van hun werknemers, maar deze fouten moeten wel plaatsvinden binnen de context van hun werkzaamheden.
Naast werkgevers zijn ook opdrachtgevers aansprakelijk voor de fouten van niet-ondergeschikten, maar dit geldt alleen als de fout wordt begaan tijdens werkzaamheden ten behoeve van de opdrachtgever, zoals bij ingehuurde werknemers.
Verder zijn eigenaren van roerende en onroerende goederen aansprakelijk wanneer hun eigendommen schade veroorzaken aan anderen, bijvoorbeeld als losse dakpannen naar beneden vallen.
In het verkeer geldt ook risicoaansprakelijkheid. Automobilisten zijn altijd aansprakelijk als zij schade toebrengen aan voetgangers of fietsers die ten tijde van het ongeval jonger zijn dan 14 jaar.
Tot slot hebben we risicoaansprakelijkheid voor dieren. Als bijvoorbeeld een hond iemand bijt, is de eigenaar aansprakelijk, maar dit geldt alleen als het gedrag van het dier aan de orde is.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze tekst vragen over aansprakelijkheid? Of heeft u een ander soort ongeval gehad? De familierechtadvocaat, vastgoedadvocaat of strafrechtadvocaat van De Brouwer Advocaten Rotterdam staan voor u klaar! U kunt ons bereiken door te bellen naar 0104230019 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.