Het overlijden van een dierbare is een emotioneel moment. Tussen het regelen van de uitvaart en het troosten van familie door, moet er ook nog van alles geregeld worden in het huis van de overledene. En juist in die hectische periode maken veel erfgenamen — zonder het te beseffen — een juridische fout die hen duizenden euro’s kan kosten.
Een onschuldig gebaar met grote gevolgen
Stel je voor: je grootmoeder is net overleden. In haar woning liggen waardevolle sieraden. Je neemt ze mee naar huis, puur uit voorzorg. Je wilt niet dat er wordt ingebroken en dat de juwelen verdwijnen. Een begrijpelijk en liefdevol gebaar, zou je denken.
Toch is dit juridisch gezien het moment waarop je de erfenis zuiver hebt aanvaard. Door de juwelen mee te nemen, beschik je als “heer en meester” over goederen uit de nalatenschap. En dat betekent volgens de wet dat je niet alleen de sieraden accepteert, maar de volledige erfenis — inclusief alle schulden die daarbij horen.
Blijkt achteraf dat je grootmoeder een flinke belastingschuld had of andere financiële verplichtingen? Dan draai je daar persoonlijk voor op. Met je eigen spaargeld, je eigen huis, je eigen toekomst.
Hoe kan dit?
In het Nederlandse erfrecht geldt dat bepaalde handelingen automatisch worden gezien als het aanvaarden van een erfenis. Dit staat in artikel 4:192 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek. Je hoeft daarvoor geen formulier te ondertekenen of naar de notaris te gaan. Het simpelweg meenemen van spullen, het leeghalen van een woning of het betalen van rekeningen van de overledene kan al voldoende zijn.
De wet maakt daarbij geen onderscheid tussen goede en slechte bedoelingen. Of je nu uit hebzucht handelt of uit pure zorgvuldigheid: het juridische gevolg is hetzelfde. Je hebt de erfenis zuiver aanvaard en bent daarmee persoonlijk aansprakelijk voor alle schulden van de overledene.
Je staat er niet alleen in
Dit overkomt meer mensen dan je denkt. Uit onderzoek en rechtspraak blijkt dat erfgenamen op tal van manieren onbedoeld de erfenis aanvaarden. Denk aan het leeghalen van een huurwoning, het ondertekenen van een bankverklaring om toegang te krijgen tot de rekening van de overledene, of zelfs het meegeven van spullen aan de vuilnisman. In al deze gevallen oordeelde de rechter dat er sprake was van zuivere aanvaarding.
Het wrange is dat de gevolgen enorm kunnen zijn. Schuldeisers van de overledene krijgen namelijk een dubbel verhaalsrecht: zij kunnen zich verhalen op zowel de nalatenschap als op het privévermogen van de erfgenaam. Je kunt dus voor meer aansprakelijk worden gesteld dan de erfenis waard is.
Vijf tips om jezelf te beschermen
Gelukkig zijn er manieren om te voorkomen dat je in deze valkuil trapt:
1. Raak niets aan zonder juridisch advies: Hoe moeilijk het ook is in een periode van rouw: neem niet zomaar spullen mee uit de woning van de overledene. Zelfs goedbedoelde handelingen kunnen juridisch als aanvaarding gelden.
2. Kies bewust voor beneficiaire aanvaarding: Dit is de veiligste optie. Je aanvaardt de erfenis dan “onder het voorrecht van boedelbeschrijving.” Hierdoor ben je nooit met je eigen vermogen aansprakelijk voor schulden die de nalatenschap overstijgen.
3. Doe tijdig een verklaring bij de rechtbank: Beneficiaire aanvaarding of verwerping van een erfenis regel je via een verklaring bij de griffie van de rechtbank. Wacht hier niet te lang mee, want zodra je handelingen verricht die als aanvaarding gelden, ben je te laat.
4. Breng de schulden in kaart: Probeer zo snel mogelijk een overzicht te krijgen van de financiële situatie van de overledene. Vraag bij de Belastingdienst, banken en eventuele schuldeisers informatie op voordat je beslissingen neemt.
5. Schakel een advocaat in: Het erfrecht zit vol met juridische valkuilen. Een gespecialiseerde advocaat kan je begeleiden bij het maken van de juiste keuze en voorkomen dat je onbewust aansprakelijk wordt voor schulden.
De Brouwer Advocaten
Heeft u vragen over het aanvaarden of verwerpen van een erfenis? Of twijfelt u over de juridische gevolgen van bepaalde handelingen na het overlijden van een dierbare? De advocaten van De Brouwer Advocaten adviseren u graag over uw rechten en verplichtingen als erfgenaam. Neem gerust contact met ons op via 010 423 0019 of stuur een e-mail naar info@debrouweradvocaten.nl. U kunt ook het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.