Bij scheidingen en andere familiezaken waarin gezag, omgang of verblijf van kinderen ter discussie staan, speelt de mening van het kind een steeds grotere rol. Van oudsher is het uitgangspunt dat kinderen van twaalf jaar of ouder standaard door de rechter in de gelegenheid worden gesteld hun mening te geven, via het zogenoemde kindgesprek. Tegenwoordig is deze leeftijdsgrens verlaagd naar acht jaar. In deze blog leest u meer over de rol van het kind in familierecht procedures.
Wat is een kindgesprek?
Een kindgesprek biedt het kind de kans om zijn of haar mening te geven over zaken die zijn of haar leven direct raken, zoals een scheiding, het ouderlijk gezag of de omgangsregeling. In een informeel gesprek met de rechter krijgt het kind de gelegenheid te vertellen wat hij of zij denkt en voelt en hoe hij of zij de situatie beleeft. De ouders zijn hierbij niet aanwezig, zodat het kind zich vrij kan uiten zonder hun invloed.
Het gesprek vindt doorgaans plaats in een rustige en informele setting. De rechter draagt geen toga en het gesprek vindt meestal plaats in een gewone overlegkamer of aan tafel in de zittingszaal, met alleen de rechter en de griffier aanwezig. Het doel is dat het kind zich op zijn of haar gemak voelt, zodat het kan praten over wat het bezighoudt, zonder de druk van een formele zitting.
Waarom ook jongere kinderen?
De reden dat ook kinderen jonger dan twaalf jaar steeds vaker worden betrokken, is dat de praktijk laat zien dat ook jongere kinderen vaak goed in staat zijn hun gevoelens en wensen op een duidelijke manier te uiten, zeker over kwesties als omgang, verblijf of de scheiding van hun ouders. Dit sluit aan bij het uitgangspunt dat de mate waarin aan de mening van een kind gewicht wordt toegekend, afhangt van leeftijd en rijpheid, en niet van een vaste leeftijdsgrens.
Rechters wegen dus per geval af of een jonger kind in staat is zijn of haar eigen stem te laten horen, en of dit gesprek in het belang van het kind is. Waar een kind te jong wordt geacht om zelf met de rechter te spreken, kan in plaats daarvan bijvoorbeeld een bijzondere curator worden benoemd om de belangen en wensen van het kind te onderzoeken en te behartigen.
Wat betekent dit voor een jong kind?
Hoewel jonge kinderen begrippen als gezag of belang van het kind vaak nog niet volledig begrijpen, kunnen zij goed aangeven hoe zij zich voelen in bepaalde situaties. Het gesprek is geen verhoor, maar een vertrouwelijk moment waarin de rechter naar het kind luistert zonder druk. Het kind moet zich veilig voelen om zijn of haar mening te geven. De rechter zorgt ervoor dat het kind zich op zijn of haar gemak voelt en niet wordt geconfronteerd met spanningen die mogelijk tussen de ouders bestaan, zodat het kind niet onbedoeld betrokken raakt in het conflict van de ouders. Vooral in situaties waarin een kind door één van de ouders wordt beïnvloed, of waarin spanningen bestaan rondom het ouderlijk gezag, kan het voor een kind moeilijk zijn zich vrij te uiten.
Het is daarom belangrijk dat de rechter aandacht heeft voor de context waarin het kind zich bevindt en zorgvuldig afweegt in hoeverre het kind in staat is zijn of haar eigen stem te geven. Het kindgesprek is geen middel om het kind een beslissing te laten nemen, maar een manier om het kind het gevoel te geven dat zijn of haar mening meetelt in de uiteindelijke beslissing.
Goed luisteren, maar niet overnemen
Het kind krijgt de gelegenheid te vertellen wat hij of zij denkt en voelt, maar dit betekent niet dat de rechter de mening van het kind automatisch volgt. De rechter luistert goed, begrijpt de context en neemt uiteindelijk een beslissing die in het belang van het kind is. De stem van het kind is belangrijk, maar de uiteindelijke beslissing wordt gebaseerd op de situatie als geheel.
Wat als het kind niet wil spreken?
Kinderen zijn niet verplicht om deel te nemen aan een kindgesprek. Wil een kind liever geen gesprek, dan kan het ook een brief of e-mail aan de rechter sturen om zijn of haar mening te geven. De rechter respecteert deze keuze en dwingt het kind niet iets te zeggen als het dat niet wil.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over een familierechtelijke kwestie waarbij kinderen betrokken zijn? Onze familierechtadvocaat staat u graag bij. U kunt onze advocaten in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 00 19 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.