Trouwen is niet alleen een persoonlijke stap, het is ook een juridische keuze met verstrekkende financiële gevolgen. Wie zonder nadere afspraken trouwt, valt automatisch in een wettelijk stelsel dat bepaalt wat van wie is, zowel tijdens het huwelijk als bij een eventuele scheiding of overlijden. Dat stelsel heeft ook directe gevolgen voor uw schulden en, als u ondernemer bent, voor uw bedrijf. In deze blog leest u hoe de twee belangrijkste stelsels werken en wat ze voor uw vermogenspositie betekenen.
Het wettelijk stelsel: beperkte gemeenschap van goederen
Wie in Nederland trouwt zonder vooraf huwelijkse voorwaarden op te stellen, is sinds 1 januari 2018 getrouwd in de beperkte gemeenschap van goederen. Dit is een wijziging ten opzichte van het oude recht, waarbij automatisch een algehele gemeenschap van goederen ontstond.
De kern van het huidige stelsel is dat het vermogen dat u en uw partner tijdens het huwelijk opbouwen, gemeenschappelijk eigendom wordt. Denk aan het salaris dat u verdient, de woning die u samen koopt of de spaarpot die u opbouwt na de trouwdatum. Wat u echter vóór het huwelijk al had, blijft in beginsel van u alleen en valt buiten de gemeenschap. Hetzelfde geldt voor erfenissen en schenkingen die u tijdens het huwelijk ontvangt.
Bij een scheiding of overlijden wordt de gemeenschap bij helfte verdeeld en heeft ieder recht op de helft van alles wat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Dit klinkt eenvoudig, maar de praktijk is complexer. Wanneer privévermogen en gemeenschappelijk vermogen door elkaar zijn gelopen, bijvoorbeeld omdat u uw privéspaargeld hebt gebruikt om de gemeenschappelijke woning te verbouwen, ontstaan er snel discussies over vergoedingsrechten en de precieze omvang van de gemeenschap.
Schulden in de gemeenschap
Een aspect dat vaak wordt onderschat, is de positie van schulden. In de beperkte gemeenschap van goederen worden ook schulden die tijdens het huwelijk zijn ontstaan in beginsel gemeenschappelijk. Dit betekent dat uw partner aansprakelijk kan worden gesteld voor schulden die u bent aangegaan, ook als hij of zij daar niets van wist. Schulden van vóór het huwelijk blijven in principe een privéschuld, maar schuldeisers kunnen zich in bepaalde gevallen toch verhalen op gemeenschappelijk vermogen. Dit maakt de keuze voor het juiste huwelijksvermogensstelsel, zeker voor ondernemers, tot meer dan een formaliteit.
Huwelijkse voorwaarden: maatwerk
Wie de wettelijke regeling niet van toepassing wil laten zijn, kan voor of tijdens het huwelijk huwelijkse voorwaarden overeenkomen. Dit kan uitsluitend bij notariële akte. Huwelijkse voorwaarden worden ingeschreven in het huwelijksgoederenregister, zodat zij ook werking hebben jegens derden, zoals schuldeisers.
De meest voorkomende varianten zijn de volgende.
- Volledige uitsluiting. Elk vermogen blijft hierbij strikt gescheiden. Wat u verdient of opbouwt, is van u alleen. Bij een scheiding vindt er in beginsel geen verdeling van vermogen plaats. Dit stelsel biedt bescherming van uw privévermogen, maar kan onredelijk uitpakken als één partner jarenlang minder of niet heeft gewerkt om voor het gezin te zorgen. Mede om die reden verplicht de wet dat bij dit stelsel een verrekenbeding of een andere compensatieregeling wordt afgesproken.
- Koude uitsluiting met periodiek verrekenbeding. Dit is een variant waarbij partijen jaarlijks het tijdens het huwelijk overgespaarde inkomen verrekenen. In de praktijk wordt dit verrekenbeding zelden daadwerkelijk jaarlijks uitgevoerd. Als dat niet is nageleefd en er geen andere afspraken zijn gemaakt, kan bij scheiding alsnog een verrekenplicht over het totale vermogen ontstaan.
- Finaal verrekenbeding. Hierbij wordt uitsluitend bij het einde van het huwelijk (door scheiding of overlijden) afgerekend alsof partijen in gemeenschap van goederen waren getrouwd. Gedurende het huwelijk blijft het vermogen strikt gescheiden, maar bij beëindiging deelt elke partner mee in de totale vermogensgroei. Dit stelsel combineert bescherming tijdens het huwelijk met solidariteit bij het einde ervan.
De ondernemer: extra kwetsbaar zonder goede afspraken
Voor ondernemers is de keuze van het huwelijksvermogensstelsel van bijzonder belang. In de beperkte gemeenschap van goederen valt een onderneming die tijdens het huwelijk is opgebouwd in beginsel in de gemeenschap. Bij een scheiding heeft uw partner dan recht op de helft van de waarde van uw bedrijf. Dat kan verstrekkende gevolgen hebben. In het uiterste geval moet u uw aandelen verkopen of de onderneming financieel uitkopen om uw partner te voldoen.
Als de onderneming al vóór het huwelijk bestond, valt zij buiten de gemeenschap. De waardestijging die tijdens het huwelijk is gerealiseerd, kan daar weer wél onder vallen, afhankelijk van hoe de gemeenschap is opgebouwd en of er privégeld of gemeenschappelijk geld in de onderneming is geïnvesteerd.
Voor schulden geldt een vergelijkbare problematiek. Als u als ondernemer in gemeenschap van goederen bent getrouwd en uw bedrijf loopt schade op of gaat failliet, kunnen schuldeisers van de onderneming zich in beginsel verhalen op het gemeenschappelijke vermogen — ook op het aandeel van uw partner. Bij een BV-structuur is dit risico beperkt doordat de BV een eigen rechtspersoon is met beperkte aansprakelijkheid, maar bij een persoonlijke borgstelling of bij een eenmanszaak of VOF vervalt die bescherming.
Huwelijkse voorwaarden met een uitsluitingsclausule voor de onderneming bieden hier de meest directe bescherming. Door de onderneming (of de aandelen daarin) expliciet buiten de gemeenschap te houden, wordt voorkomen dat een scheiding of de schulden van de partner de continuïteit van het bedrijf bedreigen.
Tijdens het huwelijk wijzigen
Huwelijkse voorwaarden kunnen niet alleen vóór het huwelijk worden opgesteld, maar ook tijdens het huwelijk worden gewijzigd of alsnog worden overeengekomen. Daarvoor is een notariële akte vereist en, in bepaalde gevallen, goedkeuring van de rechtbank. Indien u als ondernemer bent getrouwd zonder er veel bij stil te staan en later een succesvol bedrijf heeft opgebouwd, kunt u alsnog actie ondernemen om uw vermogen te beschermen.
De Brouwer Advocaten
Heeft u naar aanleiding van deze blog vragen over uw huwelijkse voorwaarden over gemeenschap van goederen? Onze familierecht advocaten staan u graag bij! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 0019 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.