Wanneer ouders gezamenlijk het ouderlijk gezag uitoefenen, hebben zij allebei iets te zeggen over een buitenlandse vakantie met de kinderen. De toestemming van beide ouders is vereist. Toch gaat het hier in de praktijk regelmatig mis: één ouder wil op vakantie, de andere weigert mee te werken. Die weigering kan allerlei oorzaken hebben zorgen over de bestemming, de duur van de reis, of simpelweg een verstoorde verhouding tussen de ouders. Voor kinderen is dat frustrerend en voor de reizende ouder al snel een bron van stress. Wat zijn dan de opties?
Eerst: probeer er samen uit te komen
Voordat u naar de rechter stapt, is het altijd de moeite waard om het gesprek aan te gaan. Soms helpt het om de andere ouder concrete informatie te geven over de bestemming, de accommodatie en het reisschema. Een mediator kan daarbij ondersteuning bieden wanneer de communicatie tussen ouders moeizaam verloopt. Lukt het niet om samen tot een oplossing te komen, dan biedt de wet een duidelijke uitweg.
Vervangende toestemming via de rechter
Op grond van artikel 1:253a van het Burgerlijk Wetboek kan een ouder de rechter vragen om in de plaats van de weigerachtige ouder toestemming te verlenen. Deze procedure kan niet zonder advocaat worden gevoerd. De advocaat stelt een verzoekschrift op waarin het reisplan concreet wordt omschreven: de bestemming, de duur, de periode en het doel van de reis. De rechter toetst het verzoek altijd aan het belang van het kind. Dat belang staat centraal: niet de frustraties of bezwaren van de ouders, maar wat goed is voor het kind. In de meeste gevallen zal een vakantie in principe bijdragen aan het welzijn van het kind, tenzij er concrete bezwaren zijn die dat weerleggen. In sommige gevallen spreekt de rechter ook met het kind zelf, zeker wanneer het kind oud genoeg is om een mening te geven.
Wanneer de vertrektijd te kort is om de reguliere procedure nog af te wachten, biedt een kort geding uitkomst. De voorzieningenrechter kan ook vervangende toestemming verlenen, en doet dat in spoedeisende gevallen ook daadwerkelijk. Belangrijk om te weten is dat het kort geding alleen openstaat wanneer er een voldoende spoedeisend belang is. Heeft u nog genoeg tijd om de reguliere verzoekschriftprocedure te doorlopen, dan zal de rechter u in beginsel naar die weg verwijzen. Het kort geding is dus een noodventiel, geen alternatief voor tijdig handelen.
Wat weegt de rechter mee?
De rechter kijkt naar het geheel. Relevante factoren zijn onder meer de veiligheid van de bestemming reizen naar gebieden met een negatief reisadvies van het Ministerie van Buitenlandse Zaken ligt gevoelig de duur van de vakantie, de impact op de schoolgang en de omgangsregeling met de andere ouder. Een vakantie die de omgang gedurende een langere periode doorkruist, zal meer uitleg vereisen dan een kortdurende reis buiten de reguliere omgangsperiode.
Ook de communicatie en het onderlinge vertrouwen tussen ouders spelen een rol. Wanneer de verhouding ernstig verstoord is of er een patroon is van structureel obstructief gedrag, kan de rechter aanvullende voorwaarden opnemen in de beschikking bijvoorbeeld de verplichting om verblijfadressen te delen of een dag- of weekschema te overleggen. Zo wordt aan de bezorgde ouder zekerheid geboden, zonder dat de vakantie volledig geblokkeerd wordt.
Begin op tijd: de procedure kost tijd
Het is goed om te weten dat een dergelijke procedure tijd kost. Wie in de zomervakantie wil reizen, doet er verstandig aan tijdig te beginnen, zodat er voldoende ruimte is voor de procedure en een eventuele zitting. Wacht niet te lang met het inschakelen van een advocaat een laatste-minuutverzoek heeft minder kans van slagen en brengt onnodige spanning met zich mee.
Reisdocumenten: wat moet u meenemen?
Een punt dat ouders vaak over het hoofd zien, is de documentatie bij grensoverschrijdend reizen. Bij reizen buiten Nederland en zeker buiten de EU kan de grenscontrole vragen naar bewijs dat de meereizende ouder toestemming heeft van de andere ouder. Dit geldt met name in landen die zijn aangesloten bij de Haagse Kinderontvoeringsverdragen en streng controleren op mogelijke kinderontvoeringen.
Een rechterlijke beschikking waarbij vervangende toestemming is verleend, voldoet als zodanig bewijs. Het is verstandig om deze beschikking (in kopie) mee te nemen op reis. Wanneer het gaat om reizen buiten de Europese Unie kan een (door een notaris gelegaliseerde) toestemmingsverklaring ook uitkomst bieden. In sommige landen wordt een vertaling verlangd. Raadpleeg bij twijfel altijd een advocaat over welke documenten in uw specifieke situatie volstaan en zorg dat u hierop voorbereid bent vóór vertrek.
Vertrek zonder toestemming: doe dit nooit
Reist u zonder toestemming van de andere ouder naar het buitenland, en heeft u ook geen vervangende toestemming van de rechter? Dan kan dat worden aangemerkt als het onttrekken van een minderjarige aan het gezag, wat een strafbaar feit is waarop een gevangenisstraf van maximaal zes jaar staat. Daarnaast riskeert u een gedwongen terugkeer van het kind op grond van het Haags Kinderontvoeringsverdrag, als het land van bestemming bij dat verdrag is aangesloten. De gevolgen zijn ernstig: juridisch, maar ook voor uw verhouding met de kinderen en de andere ouder.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over vervangende toestemming voor vakantie? Onze familierechtadvocaten staan u graag bij! U kunt onze advocaten in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 0019 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.