Een echtscheiding, alimentatiekwestie of conflict over het ouderlijk gezag: familierechtelijke procedures zijn vrijwel altijd emotioneel zwaar. Daar komen de financiële zorgen nog eens bij. Wie staat voor een dergelijke procedure, wil weten waar hij of zij aan toe is.
Advocatenkosten
De grootste kostenpost in een familierechtelijke procedure zijn doorgaans de kosten van de advocaat. Rechtsbijstand in familierechtelijke zaken is in principe voor iedereen toegankelijk, maar de prijs verschilt aanzienlijk per advocaat en regio. Advocaten werken veelal op basis van een uurtarief dat, afhankelijk van ervaring en de complexiteit van de zaak, kan oplopen van circa € 150,- tot meer dan € 400,- exclusief btw. Bij een vechtscheiding of langdurige procedure kunnen de totale kosten al snel in de duizenden euro’s lopen.
Griffierechten
Wie een familierechtelijke procedure bij de rechtbank start, betaalt griffierecht: de administratiekosten van de rechtbank voor het in behandeling nemen van uw zaak. De tarieven worden jaarlijks verhoogd op basis van de consumentenprijsindex; voor 2026 zijn de griffierechten met 2,94% gestegen ten opzichte van 2025. Voor echtscheidings-, alimentatie- en omgangsprocedures bedroeg het griffierecht in 2025 €331,-. Voor 2026 ligt dit bedrag door de indexatie iets hoger namelijk €341,-.
Belangrijk: over griffierecht betaalt u geen btw. En griffierecht is nooit restitueerbaar ook als de procedure voor u ongunstig uitpakt, krijgt u het betaalde bedrag niet terug.
Mediation als kostenbesparend alternatief
Niet elke familierechtkwestie hoeft voor de rechter te komen. Bij mediation begeleidt een neutrale derde partij beide betrokkenen naar een gezamenlijke oplossing, zonder tussenkomst van de rechter. Dat is in veel gevallen sneller en goedkoper dan een gerechtelijke procedure. Bijkomend voordeel: de onderlinge verstandhouding blijft beter intact, wat bij co-ouderschap van groot belang is.
Mediators hanteren uurtarieven die vergelijkbaar zijn met die van advocaten, maar omdat trajecten doorgaans korter duren, valt de eindfactuur lager uit. Voor mensen met een lager inkomen biedt de Raad voor Rechtsbijstand ook gesubsidieerde mediation aan.
Proceskostenveroordeling
In het familierecht geldt als hoofdregel dat iedere partij de eigen proceskosten draagt. Een proceskostenveroordeling waarbij de rechter bepaalt dat de verliezende partij de kosten van de ander vergoedt komt in familierechtelijke procedures zelden voor en de drempel daarvoor is hoog.
Wanneer zo’n veroordeling wél wordt uitgesproken, bijvoorbeeld omdat een partij de procedure onnodig heeft vertraagd of evident onredelijke eisen heeft gesteld, ontvangt u bovendien zelden een volledige vergoeding. De rechtbank werkt met vaste liquidatietarieven die doorgaans aanzienlijk lager liggen dan het werkelijke uurtarief van uw advocaat.
Gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging)
Heeft u een lager inkomen, dan kunt u mogelijk in aanmerking komen voor een toevoeging: gesubsidieerde rechtsbijstand waarbij de overheid een groot deel van de advocaatkosten voor haar rekening neemt. U betaalt zelf alleen een eigen bijdrage, waarvan de hoogte afhangt van uw inkomen en gezinssituatie.
Of u in aanmerking komt, bepaalt de Raad voor Rechtsbijstand op basis van uw verzamelinkomen van twee jaar geleden. De eigen bijdrage voor personen- en familierechtelijke zaken is hoger dan voor andere rechtsgebieden. Krijgt u via uw zaak een aanzienlijk geldbedrag, dan kan de Raad voor Rechtsbijstand de toevoeging achteraf intrekken. Uw advocaat kan de toevoeging namens u aanvragen en u informeren over uw kansen. Een eerste indicatie kunt u zelf vinden op de website van de Raad voor Rechtsbijstand.
Rechtsbijstandsverzekering: check uw polis
Sommige mensen gaan ervan uit dat hun rechtsbijstandsverzekering de kosten van een familierechtelijke procedure dekt. Dat is in de praktijk regelmatig een teleurstelling: de meeste standaard rechtsbijstandsverzekeringen sluiten het familierecht expliciet uit van de dekking. Controleer uw polis dus zorgvuldig voordat u ervan uitgaat dat uw verzekeraar bijspringt. Sommige uitgebreidere polissen bieden wel enige dekking, maar de voorwaarden en maxima variëren sterk.
Digitaal procederen: wat betekent dat voor u?
Een ontwikkeling die u als rechtzoekende steeds vaker tegenkomt, is de digitalisering van de rechtspraak. Via portalen als Mijn Rechtspraak kunnen advocaten stukken digitaal indienen en dossiers online beheren. Dat levert tijdwinst op en kan indirect de advocaatkosten drukken door minder reisbewegingen en snellere communicatie.
Daarnaast zijn er steeds meer online tools beschikbaar waarmee u een deel van het voorbereidende werk zoals het opstellen van een ouderschapsplan zelf kunt doen voordat u een advocaat inschakelt. Vraag uw advocaat welke mogelijkheden er zijn om de procedure zo efficiënt en kostenbesparend mogelijk te doorlopen.
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over uw echtscheiding? De personen- en familierecht advocaten van De Brouwer Advocaten helpen u graag verder! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 0019 of een e-mail te sturen naar info@debrouweradvocaten.nl. Ook kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo snel mogelijk contact met u op.