Voogd zijn: Het klinkt officieel, maar achter dat woord schuilt veel meer dan alleen een wettelijke titel. Het gaat over verantwoordelijkheid, zorg en toewijding. Een voogd biedt richting en veiligheid op momenten dat het leven van een kind. Denk aan situaties waarin ouders er niet meer zijn of hun gezag verliezen. Dan neemt een voogd die belangrijke rol over. Maar wat houdt het dat precies in en wat komt er allemaal bij kijken?
Wat is een voogd?
Een voogd is iemand die het gezag over een minderjarig kind uitoefent in plaats van de ouders. Dat betekent dat de voogd beslissingen neemt over de opvoeding, verzorging, school, medische zorg en andere belangrijke taken in het leven van het kind.
In de meeste gezinnen ligt dit gezag bij een of beide ouders. Maar als ouders overlijden of om andere redenen niet in staat zijn hun ouderlijk gezag uit te oefenen, dan wijst de rechter of een testament een voogd aan.
Volgens Art. 1:245 BW is voogdij het gezag dat wordt uitgeoefend door iemand anders dan de ouder. Met andere woorden: de voogd treedt als wettelijke vertegenwoordiger van het kind op en neemt beslissingen die normaal door de ouders genomen zouden worden.
Wie mag voogd worden?
Niet iedereen mag zomaar voogd zijn. De wet stelt duidelijke voorwaarden om te waarborgen dat het kind in veilige en stabiele handen komt. Een voogd moet:
- Meerderjarig zijn (18 jaar of ouder);
- Mag niet onder curatele staan;
- Geestelijk in staat zijn om het gezag uit te oefenen;
- En de benoeming uitdrukkelijk te aanvaarden.
Die aanvaarding is belangrijk: ook als je bent aangewezen in een testament als voogd, ben je pas officieel voogd wanneer je instemt en een zogenoemde bereidheidsverklaring tekent. De rechter controleert altijd of de voogd geschikt en bereid is om de verantwoordelijkheid op zich te nemen.
De verantwoordelijkheden van een voogd
Voogd zijn is meer dan namens een kind beslissen. De wet ( art 1:245 lid 4 BW) omschrijft het gezag als:
- Zorg voor de persoon van het kind: je bent verantwoordelijk voor de opvoeding, verzorging en ontwikkeling.
- Beheer van het vermogen van het kind: bijvoorbeeld spaargeld of erfenissen.
- Vertegenwoordiging in juridische handelingen: zoals het aanvragen van een paspoort of het geven van toestemming voor medische behandelingen.
Daarnaast geldt dat een voogd altijd moet handelen in het belang van het kind. Dat is een fundamenteel principe uit het Burgerlijk Wetboek.
Er bestaat een verschil tussen alleenstaande voogdij en gezamenlijke voogdij:
- Bij alleenstaande voogdij is de voogd verantwoordelijk voor het gezag, maar hoeft hij of zij het kind niet per se zelf te verzorgen. Dat kan ook gebeuren in een pleeggezin of instelling.
- Bij gezamenlijke voogdij delen twee personen het gezag en dragen zij samen zorg voor de dagelijkse opvoeding en het welzijn van het kind.
Wanneer wordt je een voogd?
Een voogd komt in beeld als er geen ouder gezag (meer) is. Dat kan op verschillende manieren gebeuren:
- Testamentaire voogdij: ouders kunnen in hun testament iemand aanwijzen die na hun overlijden de zorg over het kind krijgt.
- Benoeming door de rechter: als er geen testament is of de aangewezen voogd niet beschikbaar is, benoemt de rechter een voogd.
- Minderjarige ouder: als een ouder nog minderjarig is en tijdelijk geen gezag kan uitoefenen, kan een voogd worden aangewezen totdat de ouder meerderjarig is.
Belangrijk is dat iemand pas voogd wordt na eigen instemming. Niemand kan daartoe verplicht worden. Als een aangewezen voogd weigert, zoekt de rechter iemand anders bij voorkeur iemand uit de directe omgeving van het kind.
Einde voogdij
Voogdij eindigt automatisch zodra het kind 18 jaar wordt. Vanaf dat moment is het kind meerderjarig en kan het voor zichzelf beslissen.
De voogdij eindigt ook wanneer:
- Het kind of de voogd overlijdt;
- De ouder die eerder handelingsonbekwaam was het gezag weer kan uitvoeren;
- Of wanneer de rechter besluit een andere voogd aan te wijzen, omdat de huidige voogd de taken niet goed uitvoert.
Conclusie
Voogd zijn is een bijzondere maar ook een zware verantwoordelijkheid. Het betekent dat je tijdelijk of blijvend de rol van een ouder vervult, niet biologisch maar juridisch. Een voogd beschermt de belangen van een kind, zorgt voor stabiliteit en zorgt dat een kind veilig kan opgroeien
De Brouwer Advocaten
Heeft u na het lezen van deze blog vragen over voogdij? Onze familierechtspecialisten staan u graag bij! U kunt ons advocatenkantoor in Rotterdam bereiken door te bellen naar 010 423 00 19 of door te mailen naar info@debrouweradvocaten.nl. Daarnaast kunt u het contactformulier op onze website invullen. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met u op.